Posted by: lrrp | October 22, 2020

පෘතුගීසි යුගයේ බළකොටු තුළ සන්නිවේදන භාවිතය

පෘතුගීසි ආගමනය හා මෙරට රාජ්‍ය බලය බිඳී යාම

පෘතුගීසි මෙරටට පැමිණෙන විට මෙරට ක්‍රියාත්මක වන ලද්දේ රාජාණ්ඩු පාලන ක්‍රමයකි. ඒ අනුව රජු රටේ ප්‍රධානියා වන අතර පාලන කටයුතු පහසු කරගැනීම හා ආරක්ෂාව ආදී කරුණු මත යම් ප්‍රදේශ රාජධානි වශයෙන් තෝරාගෙන පාලන කටයුතු සිදු විය. පාලනය පහසු වීම සඳහා දේශීය පාලන ක්‍රමය කොරළ, අතුකොරළ, පත්තු, අතපත්තු ආදී ප්‍රාදේශීය ඛෙදීම් ද, උඩරට, සීතාවක, කෝට්ටේ ආදී පාලන ඒකක ද, නායක, කෝරළේ, මුදලි, නිලමේ හා විදානේ ආදී නිලතල අනුව පාලන කටයුතු සිදුවිය.

16 වන ශතවර්ෂය වන විට ලංකාව කෝට්ටේ, යාපනය නුවර හා තවත් කුඩා රාජ්‍යයන් ගණනාවක් යටතේ පාලනය වූ අතර උතුරින් කලා ඔයත්, දකුණින් වලවේ ග`ගත්, නැගෙනහිරින් මධ්‍යම කදුවැටියත් අතර පිහිටි සීමිත භූමියකින් සමන්විත වූ කෝට්ටේ රාජ්‍ය තුළ ශක්තිමත් වූ ස්ව්‍යං පෝෂිත ආර්ථීක රටාවක් පැවති අතර එය සත් කොරළය, සතර කොරළය, තුන් කෝරළය, දෙනවක, රයිගම හා මාතර වශයෙන් ලෙස ඛෙදා පාලනය සිදු විය¡ දිය අගල්, පවුරු පදනම් වලින් සුරක්ෂිතව කොළඹට නොදුරින් පැවති කෝට්ටේ රාජ්‍යයේ ආධිපත්‍ය ඉන් ඔබ්බට ගෙන යාමට තරම් ශක්තිමත් නොවූවකි.

යාපනය අවට පිහිටි දූපත් කිහිපයක් මන්නාරම තෙක් විහිඳ ඇති මුහුදු බිම් තීරයත් යාපනය රාජ්‍ය ලෙස හඳුනාගත හැකි අතර නලූලුර් එහි ප්‍රධාන නගරය විය¡ 13 සියවසේ පමණ සිට ද්‍රවිඩ ජාතිකයන්ගේ වාස භූමියක්ව පැවති අතර කෝට්ටේ රජ සමයේ බලගතු ද්‍රවිඩ රාජ්‍යක් ලෙස ක්‍රියාත්මක විය.

උඩු නුවර, යටි නුවර, දුම්බර, හාරිස්පත්තුව හා හේවා හැට යන ප්‍රදේශ අනුව මහනුවර පාලනය මෙහෙය වූ අතර ගිරි දුර්ග, වන දුර්ග වලින් සමන්විත වූ අඩු ජනගහනයකින් හෙබි වූ රාජධානියක් ලෙස එය ක්‍රියාත්මක වූ අතර මුල් කාලනීව ගම්පොළ පාලන මධ්‍යස්ථානයව පැවතියද පසු කාලීනව සෙංකඩගල පුරය පාලන මධ්‍යස්ථානය ලෙස පවත්වාගෙන යනු ලැබීය¡ ඊට අමතරව මහනුවර හා යාපනය අතර වන්නියාර්වරු විසින් පාලනය කරන ලද කුඩා රාජ්‍යයන් 18 ක් පමණ පැවති බව ද සඳහන් වේ.

පෘතුගීසීන් 1505 දී ලංකාවට පැමිණෙන විට සිරිලක රාජ්‍යත්වය උසුලන ලද්දේ 8 වන වීර පරාක්‍රමබාහු රජුය¡ ඔහු 1509 ජූනි 07 වන දා මිය ගොස් ඇවෑමෙන් සිය පුත් විජයබාහු කුමරු 6 වන විජයබාහු නමින් ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ රාජාභිෂේක ප්‍රාප්ත විය¡ මිය ගිය රජුට ධර්ම පරාක්‍රමබාහු නමින් තවත් පුත් කුමරෙකු වූ බව රාජාවලියේ සඳහන් වේ¡ මෙම වකවානුවේ දී ඉන්දියාවේ ප්‍රතිරාජව සිටි ෆ්රැන්සිස්කු ද අල්මේදාගෙන් පසු ජෝර්ජ් ඇල්බ්‍යුකර්ක් නව ප්‍රතිරාජයා ලෙස පත් කරන ලදි¡ ඔහුට කෙසේ හෝ සෙයිලාන්හි කොටුවක් ඉදි කිරීමට උපදෙස් දී තිබූ අතර 8 වන පරාක්‍රමබාහු රජු මිය ගොස් පුතුන් දෙදෙනා අතර රාජ්‍යත්වය පිළිබඳ පැන නැ`ගුණු අරගල හේතුවෙන් එක් පුතෙකු කොචින් වලට දූතයෙක් එවා පෘතුගීසීන්ට තම රටේ කොටුවක් ගොඩ නැගීමට අවකාශ දෙන බවත් එහි දී තමාට හමුදා උදව් දෙන මෙන් ඉල්ලා සිටි බව සඳහන් කොට පෘතුගාල අධිරාජයාට ලිපියක් යවා ඇත¡ මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ උපකාර ඉල්ලා ඇත්තේ ධර්ම පරාක්‍රමබාහු කුමරු බවයි¡ එම ප්‍රතිරාජයාගෙන් පසු ගොඪේව් ප්‍රතිරාජ ධූරයට පත් ව ආ ලොපෝ සොර්ස් ද අල්බර්ගේරියා 1517 දී කොටුවක් ගොඩනැගීමට කොළඹ වරායට පැමිණ බව කේරෝස් පියතුමා සඳහන් කරයි¡ එසේ වූව ද විජයබාහු රජු සිය සේනාව යවා ප්‍රහාර එල්ල කර පෘතුගීසීන් පලවා හරින ලදි.

1509 දී අට වන වීර පරාක්‍රමබාහු රජු ඇවෑමෙන් රජ පැමිණි 6 වන විජයබාහු රජු 1521 වන තෙක් පාලනය ගෙන ගිය බව සෙල්ලිපි හා සන්නස් මගින් නිකුත් කළ ආඥා අනුව පැහැදිලි වේ¡නමුත් පෘතුගීසි ලේඛන හා රාජාවලියේ සඳහන් පරිධි විජයබාහු රජුගේ වැඩිමල් සොයුරු නව වන ධර්ම පරාක්‍රමබාහු නමින් රජව සිටි බැව් පැවසුණ ද එය සාවද්‍ය බව පැහැදිලි වන්නේ එම රාජ්‍යත්වය පිළිබඳ එකල ලියැවුණ මහා වංශයේ හෝ රජතරත්නාකරයේ ද සඳහන්ව නොමැති හෙයිනි.

වර්ෂ 1521 පමණ වන විට 6 වන විජයබාහු රජු හට බුවනෙකබාහු, රයිගම් බණ්ඩාර, මායාදුන්නේ නමින් කුමාරවරු තිදෙනෙකු සිටි අතර හදා වඩා ගත් දේවරාජ නම් කුමරාට රාජ්‍යත්වය ලබා දීමට ක්‍රියා කරන බව සැලවීමෙන් කුපිත වූ කුමාරවරු උඩරට පාලකයාව සිටි ජයවීර බණ්ඩාරගේ උපකාර ඇතිව 6 වන විජයබාහු රජු තම පියාට එරෙහිව සටන් ඇරඹීය¡ සාමදාන වන මුවාවෙන් කුමාරවරු සිර ගත කිරීමේ උපායක් යෙදූවද දේවරාජ කුමාරයාගෙන් ඒ බව සැලවී නුවර කොල්ල කෑමට කුමාරවරු සිය සේනාව යවන ලදි¡ රාත්‍රියේ දී සලමාන් නමැති ආගන්තුකයෙකු ලවා 6 වන විජයබාහු රජු මැරවූ බැව් පැවසේ¡ මෙය විජයබා කොල්ලය නමින් ප්‍රකට විය¡ පසු දින වැඩිමල් කුමරු 7 වන බුවනෙකබාහු නමින් රජ වූ අතර මායාදුන්නේ කුමරුට සතර කෝරළයත්, දෙවැන්නා වූ රයිගම් බණ්ඩාරට ඛෙන්තර, වළල්ලාවිට කෝරළය ඇතු`ඵ ප්‍රදේශයත්, ලෙස ඛෙදා පාලනය කළ ද නොබෝ කලකින් රයිගම් බණ්ඩාරගේ මිය යාමත් සමග මායාදුන්නේ කුමරු එම ප්‍රදේශය අත් කර ගැනීමෙන් දෙසොහොයුරන් අතර මතභේද ඇතිවිය¡ මෙකල වෙළහෙලදාම් වල ගබඩා ආරක්ෂාව සඳහා පෘතුගීසීන් යුධ බටයන් යොදවා පැවතියද රාජ්‍යත්වය පිළිබඳ අර්භුද ඇතිවෙත්ම 1518 ගෝවේ පෘතුගීසි ආණ්ඩුකාරවරයා වූ දොන් ලෝපෝ සෝරස් ද අල්බරගේරියා මෙරටට පැමිණ යුධ ශක්තිය පෙන්වා පෘතුගීසි බලකොටුවක් ඉදි කළේය¡ සිය වෙළදාමට අනිසි ලෙස බලපාන බැවින් මුස්ලිම්වරු ඊට එරෙහි වූ අතර ඔවුන්ගේ පෙළඹවීමෙන් සිංහලයන් ද විරුද්ධ වූ නමුත් එම විරෝධතා අසාර්ථක විය¡ 1524 දක්වා එම බලකොටු පැවතිය ද සිංහල රජුගේ හෝ ප්‍රභූන්ගේ කැමැත්තක් නොපැවති අතර මුස්ලිම් වෙළෙදුන්ගේ උසගිැන්වීම මත කිහිප වරක්ම කොළඹ කොටුවට ප්‍රහාර එල්ල කිරීම ආදී හේතු මත පෘතුගීසි අධිරාජයාගේ අණ පරිධි 1524 දී එම බලකොටුව ඉවත් කළ නමුත් 7 වන බුවනෙකබාහු රජු පියාට අත් වූ ඉරණම සිය සොහොයුරන් වෙතින් තමාටද අත් වෙතැයි බියෙන් බලකොටුව ඉවත් කළ ද පෘතුගීසි හමුදා බටයන් 20 ක් පමණ රඳවා ගනිමින් ආරක්ෂාව අපේක්ෂා කරන ලදි.

ඉන්දියන් සාගරයේ පැවති යුද්ධයෙන් ජය ගත් සැමොරින්ගේ බට කණ්ඩායමක් ලංකාවට පැමිණිය ද පෘතුගීසි හා සිංහල හමුදා එක්ව ඔවුන් පළවා හැරි අතර එම හමුදා මෙරටට පැමිණියේ මෙරට මුස්ලිම් වෙළෙඳුන්ගේ අනුබලය මත පැමිණ ඇති බවට අනුමාණ කොට බුවනෙකබාහු රජු සිය පාලන ප්‍රදේශ වලින් මුස්ලිම් ජනතාව පණ්නා දැමීය¡ එසේ පන්නා දැමූ මුස්ලිම් වෙළෙඳුන් මායාදුන්නේ රජුගේ පාලන ප්‍රදේශ වල පදිංචි වූ අතර ඔවුන් ලවා සැමොරින්ගේ ආධාර ඉල්ලා සිටීමට මායාදුන්නේ රජුට හැකි විය¡ නමුත් ඉක්මණ් වූ බුවනෙකබාහු රජු පෘතුගීසි සහය ඇතිව ප්‍රහාර දියත් කළ අතර මායාදුන්නේ හා රයිගම් බණ්ඩාර විසින් බුවනෙකබාහු රජුට දුන් වාර්ෂික කප්පම් ගෙවීමේ ප්‍රතිඥාව මත සිතාවක ආක්‍රමණයෙන් වැලකී සිටියේය.

පෘතුගීසීන් හා කෝට්ටේ අගරජ වූ බුවනෙකබාහු රජු අතර පවතින සමීප බව වර්ධනය වෙත් ම මුස්ලිම් වෙළෙන්ඳන් කෙරෙහි එතෙක් පැවති වෙළඳ ඒකාධිකාරය බිඳවැටී එය පෘතුගීසීන් යටතට පත් විය¡ ඒ අනුව 1536 පමණ වන විට වෙළඳාම සේම හමුදා බලය ද පෘතුගීසීන් මත යැපෙන තතත්වයට පත් ව පැවති අතර ඔවුන් බුදු දහමට පවා බාධා කිරීම හේතුවෙන් රජු කෙරෙහිද ජනතාව තුළ බලවත් අප්‍රසාදයක් ඇති වෙමින් පැවතිණි.

1537 දී බුවනෙකබාහු රජු පෘතුගීසීන්ගේ සහයත්, මයාදුන්නේ රජු සැමොරින්ගේ සහයත් ලබා, ගෙන ගිය සටනේ දී කොළඹ පිහිටි පෘතුගීසීනගේ බලකොටුව වැටලු නමුත් ගෝවෙන් පැමිණි මාටින් අපොන්සු ද සූසා නම් සෙනෙවි ඇතු`ඵ හමුදාව සැමොරින්ගේ හමුදා පන්නා දමා සීතාවක ආක්‍රමණය කළ අතර මායාදුන්නේ රජු පලා ගොස් බටු ගෙදර රාජ්‍ය පාලනය ස්ථාපිත කරන ලදි¡ 1538 දී වේදලායි නම් ස්ථානයේ සැමොරින් හමුදා හා පෘතුගීසි හමුදා අතර යුද්ධයක් ඇති වීමෙන් පෘතුගීසි හමුදා ප්‍රබල ජයක් ලද අතර සැමොරින් හමුදාවට පලා යාමට සිදු විය¡ මායාදුන්නේ රජ රයිගම් බණ්ඩාර හා එක්ව සීතාවක හා කෝට්ටේ අතර දේශසීමාවේ බලකොටු තනා කෝට්ටේ රාජ්‍යයේ නිතර නිතර අවුල් සහගත තත්ත්වයන් ඇති කළේය¡ අනතුරුව 1539 දී කැලිකට් රජුගෙන් මායාදුන්නේ හා රයිගම් බණ්ඩාර ආධාර ලබමින් දෙපක්ෂය අතර විශාල සටනක් ඇති වූවද බුවනෙකබාහු රජ ගෝවෙන් ආධාර ලබා සටන ජය ගන්නා ලදි¡ මෙවරද පෘතුගීසීන් මායාදුන්නේ රජ විනාශ කිරීමට තැත් දැරූවද බුවනෙනබාහු රජ ඊට එක`ග නොවූ අතර පෘතුගීසීන් කොට්ටේ රාජ්‍යය ගිණිබත් කරන ලදි¡ දැරණයිගලට පලා ගිය මායාදුන්නේ රජ සාමදානයට කැමැත්ත ප්‍රකාශ කළ අතර ඒ සඳහා රජුගේ පුත් කුමරු හා තවත් ප්‍රභූන් දෙදෙනෙකු ඇප කරුවන් වශයෙන් එවිය යුතු බව දන්වා එවූ පසු ටිකිරි බණ්ඩාර කුමරු ද, මලබාර් හමුදාවන්හි නායකත්වය දැරූ සෙනෙවියන්ද අකමැත්තෙන් වුවද සතුරු කඳවුරු වෙත එවීමට මායාදුන්නේ රජුට සිදු වූ බව පැවසේ.

1539 දී රයිගම් බණ්ඩාර හෙවත් රාජසිංහ රජුගේ මරණය සිදු වූ අතර 7 වන බුවනෙකබාහු රජු විසින් සිය රාජ්‍යත්වයෙන් පසු උරුමය සඳහා ධර්මපාල රජුගේ පිළිරුවක් පෘතුගාලයට යවා 3 වන ජුවාන් රජු ලවා එයට ඔටුණු පළඳවා ධර්මපාල කුමරු කෝට්ටේ රාජ්‍යයේ මීළග නීත්‍යනුකූල උරුමකරු වන බවට ආඥාවක්ද නිකුත් කර ඇත¡ තවද කෝට්ටේ රජවාසලේ නිලමෙ (අගමැති) පදවිය සඳහා බුවනෙකබාහු රජුගේ ඇවැස්ස බෑනා වූ තම්මිට සූරිය බණ්ඩාරට හිමි ව ලෙස දෙවන ආඥාවද නිකුත් කළ අතර පසු කලෙක ඔහු ෆ්රැන්සිස්කු බරෙත්තු නමින් භෞතීස්මයද ලද බැව් පැවසේ. මේ සඳහා පෘතුගාලයට යැවුණු දූත පිරිස සමග ක්‍රිස්තයිානි ආගම ප්‍රචාරය සඳහා දූත පිරිසක් එවා ඇත.

16 වන සියවසේ 50 දශකය පමණ වන විට පෘතුගීසීන් කෝට්ටේ රාජ්‍ය තුළ සිය බල පරාක්‍රමය විහිදුවමින් අත්තනෝමතික හා සදාචාර විරෝධී පාලනයක් ගෙන ගිය බව පැහැදිලි වේ¡ ඉතා අධි මිලට භාණඩ අලෙවි කිරීම, දේශීය වෙළඳ ද්‍රව්‍ය සඳහා අඩු මිලක් ගෙවීම, දරු දැරියන් පැහැරගෙන යාම, දේපළ අත්පත් කර ගැනීම හා මෙරට පැවති රාජකාරි ක්‍රමයේ අවුල් ඇති කරන ලදි¡ බුවනෙකබාහු රජු බලය රහිත නාමික පාලකයෙකු බවට පත් වූ අතර නීත ක්‍රියාත්මක කිරීමට විදේශීය පාලකයෙකුගේ පිහිට පැතීමට ද සිදු විය¡ ඔහු ලවා ඔටුනු පැළඳවීම, ආඥා නිකුත් කරවීම ආදියෙන් පැහැදිලි වන්නේ බුවනෙකබාහු රජ සමයේ කෝට්ටේ රාජ්‍යයේ ස්වාධිපති බලය විනාශ වී ගිය බවයි.

1542-43 අතර රයිගම් බණඩ්ාරගේ මරණය සිදු වූයෙන් එම රාජ්‍යය මායාදුන්නේ රජු විසින් ඈඳා ගන්නා ලදි¡ නැවත 1547 දී යාපනයේ වෙකරාසේකරම් රජුගේ ආධාර ඇතිව මායාදුන්නේ රජු බුවනෙකබාහු රජු සමග සටනට එලඹි අතර වීදියේ බණ්ඩාර විසින් උඩරට ආක්‍රමණය කිරීමද විශේෂත්වයකි¡
මෙතෙක් පෘතුගීසි විරෝධියෙකුව සිටි මායාදුන්නේ රජු සිය දේශපාලන පරමාර්ථ උදෙසා පෘතුගීසීන් සමග සබඳතා ගොඩනගා ගැනීමට යොමු වන්නේ මෙම වකවාණුවේදීය¡ 1549 දී මායාදුන්නේ රජු විසින් කෝට්ටේ රාජ්‍ය ආක්‍රමණය කළද පෘතුගීසීන් සීතාවක රාජ්‍ය අභ්‍යන්තරයට ම වැදීම හේතුවෙන් මායාදුන්නේ රජුට දැරණියගලට පලා යාමට සිදු විය.

බුවනෙකබාහු රජුට කතෝලික දහම වැළඳගැනීමට පෘතුගීසීන් දිගින් දිගටම බල කළද රජු එය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුවෙන් ඔවුනොවුන් අතර ඇති වූ හිත් අමනාපයෙන් ප්‍රයොජ්න ගත් මායාදුන්නේ රජ අන්තොන්ියෝ බරෙත්තු සමග රහස් සබඳතා ඇති කර ගනිමින් තානාපතියෙකු අත ගෝවේ ප්‍රතිරාජයාට පුද ප`ඩුරු යැවූ අතර ඔවුන් කැඳවාගෙන යන ලද්දේ බරෙත්තු විසිනි¡ මින් කෝපයට පත් බුවනෙකබාහු රජු පෘතුගීසීන්ට සීතාවක ප්‍රදේශයේ වෙළඳාම තහනම් කළේය¡ 70 වියේ පසු වූ බුවනෙකබාහු රජුගේ අවසාන පාලන සමයේ කුමන්ත්‍රණ වලින් ගහණ විය¡ කන්ද උඩරට රජු සේම මායාදුන්නේ රජු සමග එක්ව පෘතුගීසීන් විවිධ කුමන්ත්‍රණ වල නිරත විය¡ මේ අතර 1550 දී දොන් අපොන්සු ද නොරොඤ්ඤෝ විසුරේ ලෙස වැඩ භාරගැනීමට ගෝවට යන අතර කොළොම්තොටට ගොඩබසින ලද අතර ඔහු මායාදුන්නේ රජු සමග හිතවත්කම් ඇති කරගැනීමෙන් කෝපයට පත් බුවනෙකබාහු රජු ඔහුට රටින් පිටවීමට නියෝග කළ බව පැවසේ¡ කුමන්ත්‍රණ මධ්‍යයේ 73 වියේ පසුවූ බුවනෙකබාහු රජුට කැළණියේ කඳවුරු බැඳ සිටියදී කැළණි ග`ග අසලදී වෙඩි පහරකින් මිය යෑමට සිදු විය¡ 1550 දෙසැම්බර් 29 සිදු වූ එම සිදුවීම අත් වැරදීමක්ද, සිතා මතා කළ පලිගැනීමක්ද යන්න අවිනිශ්චිතය¡ රාජ්‍ය තුළ අවුල් ජාලාවක් ඇති කරමින් එම මරණය සිදු වූ අතර ධර්මපාල කුමරුට රාජ්‍යත්වය හිමි විය¡ සොයුරාගේ අභාවයෙන් තමාට රාජ්‍යත්වය හිමි විය යුතුබව පවසමින් ධර්මපාල රජුගේ පියා වූ වීදිය බණ්ඩාර බොල්ලෑගල තෙක් සේනාව සමග පැමිණියද ඔවුන් කනම්පැල්ල දක්වා පලවා හරිමින් කෝට්ටේ දේශසීමා තර කිරීමට පෘතුගීසීන්ට හැකි විය¡ 1551 දී පෘතුගීසී ප්‍රතිරාජයා විසින් දොන් අපොන්සු ද නොරොඤ්ඤෝ සමග ධර්මපාල රජුගේ ආරක්ෂාව උදෙසා නැව් විශාල සංඛ්‍යාවක හමුදාව හා අවි ආයුධ පුරවා එවූවද ඒ වෙනුවට ඔවුන් මෙරට රාජ්‍ය ප්‍රධානීන්ගේ රන්, රිදී, මුතු, මැණික් ආදී වස්තුව රැස් කරගනිමින් සිංහලයන්ට පීඩා කළ අතර ඇතැමුන් පලා ගොස් මායාදුන්නේ රජුට එක් වූ බව පැවසේ.

ධර්මපාල රජු පෘතුගීසි හමුදාවන්ට විශාල මුදලක් වැය කර මායාදුන්නේ රජු හා සටන්ට යැවූ අතර එම ප්‍රබල හමුදා හමුවේ මායාදුන්නේ රජුට දැරණියගලට පලා යෑමට සිදුවිය¡ කොල්ල කෑ වස්තුව සමග දොන් ජුවන් අන්රික්‍රිස්ත්‍රි නැව් නැගී ගිය අතර විසුරේ විසින් සීතාවක නුවර වූ රන්, රිදී පිළිම, පාත්‍ර, සීනු, මිණි බරණ ආදී සියල්ල කොල්ල කෑ අතර ධර්මපාල රජු මුදල් ගෙවීමට පොහොසත් නොවූයෙන් පලාගිය මායාදුන්නේ රජු ඇල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කළ විසුරේ කොළඹට පැමිණ කොළඹ කොටුවේ කපිතාන් ලෙස ජුවාන් හෙන්රිකස් ද කොළඹ ආරක්ෂාව සඳහා පරිදිනාන්දු කාවල් කපිතාන් ද පත් කළේය¡ ධර්මපාල රජු යුද්ධයේ දී පොරොන්දු වූ මුදල ගෙවීමට අපොහොසත් වූයෙන් සිය පියා වූ වීදිය බණ්ඩාර ගෝවට ගෙන යාමට උත්සාහ කළද අවසානයේ ඒ වෙනුවට වාසල නිලමේ වූ තම්මිට බණ්ඩාර අල්වා ගත් අතර ඔහු සන්තකව පැවති සියලූ වස්තුව පෘතුගීසීන්ට දී ණය ගෙවීමේ පොරොන්දුව මත නිදහස් වූ බව පැවසේ¡ පෘතුගීසීන් මෙරට පාලකයන්ව පත් කර තිබූ අසරණ තත්ත්වය මේ අනුව පැහැදිලි වේ¡ මේ අතර පලා ගිය වීදිය බණ්ඩාර අල්ලා සිර කර තම්මිට බණ්ඩාර සේනාධිනායක තනතුරේ තබා නොරොඤ්ඤෝ ගෝවට ගියේය¡ අනතුරුව පෘතුගීසි විරෝධියෙකු වූ වීදිය බණ්ඩාර කෝට්ටේ රාජ්‍යයේ බලය ලබාගෙන එහි වූ පෘතුගීසි නියෝජිතයා මරාදමා, වෙළඳපළ ගිණිතබා, කතෝලික දහම ඇදහීම තහනම් කොට පෘතුගීසි රජුට කප්පම් ගෙවීමද නතර කළේය¡ මේ වන විට පෘතුගීසීන් තුර්කි යුද්ධයේ පැටලී සිටී බැවින් දැඩි ක්‍රියාමාර්ග නොගත් නමුත් ඔහවු අල්ලා කොළඹ කොටුවේ බිම් ගෙයක සිර කරන ලදි¡ පෘතුගීසීන්ට පක්ෂපාතී වූ තම්මිට රාල ධර්මපාල රජුගේ උපදේශක මෙන්ම ආරක්ෂක බවටද පත්විය¡ වීදිය බණ්ඩාර සිරෙන් පැන යෑමට මායාදුන්නේගෙන් උපකාර පැතූවද ඔහු ඒ වන විට උඩරට හා යුද්ධයක පැටලී සිටියෙන් එය ඉටු කළ නොහැකි වූ අතර සිය පුත් ධර්මපාල රජුගෙන් සහය පැතුවද තම්මිට රාල එය වලක්වා ඇත¡ අවසානයේ සිර කුටියට උමගක් කැන ඔහවු බේරා ගන්නා ලද්දේ සිය බිරිඳ වූ මායාදුන්නේ රජුගේ දියණයිකද වූ ටිකිරි කුමරියයි¡ ක්‍රිස්තු දහම වැළඳගත් තම්මිට බණ්ඩාරද මායාදුන්නේද පෘතුගීසීන් හා එක්ව වීදිය බණ්ඩාරට එරෙහිව සටන් වැදී ඇත¡ වීදිය බණ්ඩාරට එහි දී සත් කොර්ළයට පලා යාමට සිදු වූ අතර සිය සැමියාගේ වද බන්ධන වලින් මිඳීමට ටිකිරි කුමරිය මායාදුන්නේගේ පුත් සේම සිය සොයුරු ටිකිරි කුමරු මෙහෙයවන ලද සේනාවට එක් වූ බැව් පැවසේ¡ පලා ගිය වීදිය බණ්ඩාර උඩරට රජු හා එක්ව ප්‍රති ප්‍රහාර සඳහා පැමිණියද රණ ශ+ර ටිකිරි කුමරුගේ සේණාව හමුවේ ඔවුන් පරාජය වූ අතර ටිකිරි කුමරු එතැන් සිට රාජසිංහ නාමයෙන් හැඳින්වීය¡ උඩරට රජුට මායාදුන්නේ එල්ල කළ තර්ජන හමුවේ පලා ගිය වීදිය බණ්ඩාර එවකට සත් කෝරළයේ රජ එදිරිමාන්නසූරිය රජුගෙන් ආධාර ඉල්ලා සිටි අතර ඔහු මරා දමා රාජ්‍ය අත්පත් කරගත් බැවින් ජනතා අප්‍රසාදය හා පසුපස බඹා එන හමුදා හමුවේ පුත්තලමටද ඉන් යාපනයටද පැන ගොස් එහි සංකිලි රජුගේ ආධාර පැතුවේය¡ එම සාකච්ඡා අතර ඇති වූ අත් වැරදීමක් හේතුවෙන් සටනක් හටගත් අතර එහිදී වීදිය බණ්ඩාරගේ මරණය සිදු විය¡ පෘතුගීසීන්ගේ අල්ලේ නැටවෙන රූකඩයක් වැනි වූ ධර්මපාල රජුගෙන් රාජ්‍ය බලය ලබා ගැනීමේ අභිප්‍රාය මායාදුන්නේ රජ කෙරෙහි විය.

1557 දී ධර්මපාල රජු කතෝලික දහම වැළඳගත් අතර දොන් ජුවන් පෙරිය බණ්ඩාර නාමයෙන් හැඳින්වූ අතර දෙකඩ වූ රජවාසලේ තර්කය වූයේ මායාදුන්නේ හට රාජ්‍යත්වය හිමි විය යුතු බව වූවද පෘතුගීසි බලය හමුවේ එය වෙනස් කළ නොහැකි වූ අතර මහා සංඝයා විසින් ජනතාව අවධි කිරීමට පෙළඹිණි¡ 1557 ජූනි මස කෝට්ටේ ජනයා ඇති කළ කැරැල්ල දරුණු ලෙස මැඩපැවැත්වූ අතර පෘතුගීසීන් සීතාවක වැටලීමට සැරසෙද්දී මායාදුන්නේ හා සිය පුත් රාජසිංහ විසින් කෝට්ටේ වැටලූව ද ගෝවෙන් ආධාර ගෙන එය මැඩ පැවැත්වීය. 1562 දී කොළඹ කෝට්ටේ වැටලීමට යාමේදී ඇති වූ මුල්ලේරියා සටනින් පෘතුගීසි බටයන් 1600ක් පමණ මිය ගිය අතර ඔවුන්ට ප්‍රබල පරාජයක් අත් වූ නමුත් පසුබා ගිය රාජසිංහ හා මායාදුන්නේ රජුන් කෙටි කලකින් පැමිණ කෝට්ටේ වැටලු අතර කැලණිය සීතාවකට යටත් විය¡ වරින් වර සටන් මතු වූයෙන් ගෝවෙන් ලද ආධාර හමුවේ ශක්තිමත්ව සිටි පෘතුගීසීනගේ පැවැත්මට ධර්මපාල රජු අවශ්‍ය බැවින් 1565 දී ඔහු ද රැගෙන ගොස් කොළඹ බලකොටුවක් පිහිටුවන ලදි.

1577 දී පමණ දොන් ජුවන් පෙරිය බණ්ඩාර රජුට වස දීමේ කුමන්ත්‍රණයක් ඇති වූවද රජු මිය නොගිය අතර පෘතුගීසීන්ගේ විවිධ හිරිහැර මධ්‍යයේ ජීවත් වීමටද සිදු විය¡ මේ අතර 1580 අගෝස්තු මස දී ෆ්රැන්සිස්කානු පූජකයන්ගේ ඉල්ලීමක් අනුව රජු තෑගි ඔප්පුවකට අත්සන් කළ අතර එහි පෘතුගීසි බසින් සඳහන් වූයේ —තම සීයා වූ 7 වන බුවනෙකබාහු රජ පරපුරට අයත් ලංකා පුරය පෘතුගීසීන්ට පවරණ බවයි¡˜ ඒ අනුව මහනුවර, ඌව හා යාපා පටුන හැර සෙසු දිවයිනම පෘතුගීසීන්ට එම තෑගි ඔප්පුවෙන් පැවරෙන ලදි¡ ෆරැන්සිස්කානු පූජකයන් විසින් සකසා අන්තෝනියෝ රිඛෙයිරෝ නම් නොතාරිස් විසින් සහතික කරන ලද එම ඔප්පුවේ සාක්ෂිකරුවන් වූයේ සෙබස්තියන් ද වාචිස් හා මනුවෙල් ලූවිස් වැනි පූජකවරුන්ය¡
1579-1581 කොටුව වැටලු රාජසිංහ රජු දිගු කලක් එහි බලය පවත්වා ගැනීමට සමත් විය¡ ඔවුන්ගේ යුධ ශක්තිය හමුවේ කොළඹ කොටව වට කළ හෙයින් පෘතුගීසීන්ට දුර්භීක්ෂයකට මුහුණ දීමට සිදු ව ඇත¡ නගර වාසීන් මිය ගිය අතර පෘතුගීසීන්ට එහි සිටි බල්ලන් මරා අනුභව කිරීමට පවා සිදු වූ බව පැවසේ¡ අවසානයේ ගෝවෙන් පැමිණි හමුදා විසින් රාජසිංහ කුමරුගේ හමුදා පලවා හරින ලදි¡ 1581 දී 80 වියැති මායාදුන්නේ රජු මිය ගිය අතර ටිකිරි බණඩ්ාර කුමරු රාජසිංහ නමින් සීතාවක රජ විය¡ රාජ්‍යප්‍රාප්ත වහාම උඩරට ආක්‍රමණය කොට සීතාවකට ඇඳා ගත් අතර පෘතුගීසීන් මෙරටින් පලවා හැරීමේ දැඩි අධිෂ්ඨානයෙන් ක්‍රියා කළ රාජසිංහ රජුගේ කොළඹ වැටලීම් අසාර්ථක වීමට හේතුව වූයේ තමාට නාවික ශක්තිය නොමැති බැවින්ය යන්න හදුනාගෙන තානාපති වරුන් විදේශ රාජ්‍ය කිහිපයකට යැව්වද මලබාරයෙන් හැර වෙනත් රටකින් ආධාර ලද බවක් දක්නට නොමැත¡ 1587 දී රාජසිංහ රජුගේ නැව් ද මලබාරයෙන් කුලියට ගත් නැව් ද යොදවා මුහුදු මාර්ග අවහිර කොට කොටුවෙන් පිට කිසිදු බිම් අ`ගලකට ල`ගාවිය නොහැකි ලෙස ආරක්ෂාව තර කිරීමෙන් පෙර ලෙස ම පෘතුගීසීන්ට දුර්භීක්ෂයකට පවා මුහුණ දීමට සිදු විය¡ මේ අතර සිය පියා මැරීමේ පලිය ගැනීමට මාන බලමින් සිටි කොණප්පු බණඩ්ාර ඒ සඳහා පෘතුගීසීන් හා එක්ව අවුස්ත්‍රියවේ දොන් ජුවන් නමින් බෞතීස්මයද ලබා කොළඹ ආරක්ෂාව සඳහා පෘතුගීසීන්ට උපදෙස් දී ඇත¡ 1588 දී ගෝවෙන් හමුදා පැමිණ රාජසිංහ රජුගේ හමුදා පලවා හැර කොළඹ අවට ප්‍රදේශ නිදහස් කරගත් අතර රාජසිංහ රජුගේ අවධානය උඩරට වෙත යොමු කිරීම සඳහා සේනා යැවුණු අතර 1592 දී කොණප්පු බණ්ඩාර විසින් විමලධර්මසූරිය නමින් රජ විය¡ ඉන් කෝපයට පත් රාජසිංහ රජු සේනාව සමග පැමිණයද ප්‍රහාර හමුවේ පසුබැසීමට සිදු වී ඇත¡ එසේ යන අතරමග පෙතන්ගොඩ උයනේ දී උණ කටුවක් ඇනී රාජසිංහ රජු මිය යෑමෙන් සීතාවක රාජ්‍ය පාලනය අවුල් වූ අතර අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගත් පෘතුගීසීන් එම ප්‍රදේශද තම පාලනය යටතට ගන්නා ලදි¡

පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජු සෙංකඩගල හෙවත් මහනුවර රාජධානිය පෘතුගීසීන්ගේ හා සීතාවක ග්‍රහනයෙන් මිඳී ස්වාධීන රාජ්‍යයක් වශයෙන් මෙරට ප්‍රධානතම රාජධානිය ලෙසින් පසු කාලීනව ක්‍රියාත්මක වූ බව දක්නට ලැබේ¡ 1591 දී යාපනය රාජ්‍යට පෘතුගීසි ගැති රජෙකු පත් කළ අතර ඔවුන් මීළගට යොමු වූයේ උඩරට දෙසටය¡ 1594 දී උඩරට සිහසුනේ හමිිකාරිය වූ කුසුමාසන දේවිය හෙවත් දෝන කතිරිනා කුමරිය රජ කරවීමට සටන් දියත් කළද දන්තුරේ සටනේදී පෘතුගීසීන් සමූල ඝාතනය කර විමලධර්මසූරිය රජු විසින් කුසුමාසන දේවිය විවාහ කරගන්නා ලදි¡ පෘතුගීසි ආක්‍රමණ වලට මුහුණ දීම සඳහා වඩිග හමුදා ගෙන්වා පුහුණු කළ අතර ආයුධ ශක්තිය තර කර ආර්ථීකයද ශක්තිමත් කරන ලදි¡ 1598 දී විමලධර්මසූරිය රජු පෘතුගීසීන් සමග සාමයකට ආරාධනා කළද පෘතුගීසීන් එය ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර 1602 දී ඔවුන් උඩරට ආක්‍රමණයට ගියද විමලධර්මසූරිය රජු හමුවේ අන්ත පරාජයක් අත් විය¡ මුහුදුබඩ විදේශීය පාලනයට යටත්ව පැවති හෙයින් දේශීය ආගම සුරකින ජනතාවගේ පාලකයා ලෙස ජන ප්‍රසාදය දිනා ගත් විමලධර්මසූරිය රජු දෙල්ගමුවේ වැඩ සිටි දළදා වහන්සේ වැඩමවා උඩරට මාලිගාවේ තැන්පත් කිරීමෙන් මු`ඵ දිවයිනේම පාලකයා ලෙස ජනතා පිළිගැනීම දිනා ගැනීමට සමත් විය¡ රජු පෘතුගීසීන්ට විරුද්ධව කැරලි ගැසීමට කැරලි කරුවන්ට ආධාර අනුබල දුන් අතර පෘතුගීසි උඩරට ආක්‍රමණය කළ ද විමලධර්මසූරිය රජුගේ ප්‍රති ප්‍රහාර හමුවේ පෘතුගීසි පරාජයට පත් විය¡

1602 දී මඩකලපුවට පැමිණි ලන්දේසීන් උඩරට රජු මුණුගැසී පෘතුගීසීන් මෙරටින් පලවා හැරීමට සිය සහය දෙන බවට විලියම් රජු එවන ලද ලිපියක් ඉදිරිපත් කරන ලදි¡ පසුව ඔවුන් හා ඇති කරගන්නා ලද ගිවිසුම අනුව පෘතුගීසීන් පලවා හැරීම ආරම්භ කළද එම ගිවිසුම අනුව ඔවුන් ක්‍රියා නොකළ අතර රජුට අපහාස වන ලෙස හැසිරීම හේතුවෙන් ඔවුන් 50 දෙනෙකු මරා දැමූ අතර 1604 දී පළමු වන විමලධරිමසූරිය රජු දරුණු උණ රෝගයක් වැලඳී මිය ගියේය¡ රජුගේ පුත් කුමාර වරු දෙදෙනා ළා බාල බැවින් විමලධර්මසූරිය රජුගේ ඥාති සෙනරත් කුමරුට සිහසුන පවරන ලදි¡ සාමය ප්‍රිය කල මෙම රජ සමය අභ්‍යන්තර අවුල් වියවුල් වලින් ගහන විය¡ උඩරට උරුමයට තරග කරුවන් කිහපි දෙනෙක් සිටි අතර රජුට විරුද්ධව අභ්‍යන්තරයේ කැරලි කෝලාහල ද ඇති වූවද වැන්දඹු කුසුමාසන දේවිය විවාහ කර ගැනීමෙන් සිය රාජ්‍ය උරුමය තහවුරු කරගැනීමට හැකි විය¡

පෘතුගීසීන් උඩරට ආක්‍රමණයට කිහිප වරක් උත්සාහ කළද ඒවා අසාර්ථක වීමෙන් පසු 1617 දී පෘතුගීසීන් උඩරට රජු සමග ගිවිසුමක් ඇති කිරීමෙන් උඩරට ආක්‍රමණය නොකර සිටීමට එක`ග වූවද 1620 න් පසු ඔවුන් නැවත උඩරට ආක්‍රමණයට යොමු විය¡ මේ අතර සෙනරත් රජ ඇවෑමෙන් සිය කුමාරවරු තිදෙනාට පැවරූ අතර බාලයා වූ දේවරාජසිංහ කුමරු දක්ෂ වූ අතර 1630 දී පෘතුගීසීන් සමූල ඝාතනය වූ රන්දෙනිවල සටන මෙහෙයවන ලද්දේද මොහුය¡ 1623 දී ත්‍රිකුණාමලය ද 1628 දී මඩකලපුවටද පහර දී පෘතුගීසීන් විසින් අල්ලා ගත් අතර ඔවුන් එම බලකොටු ශක්තිමත් කරන ලදි¡

1635 දී දේව රාජසිංහ රජු දෙවන රාජසිංහ නමින් රාජ ප්‍රාප්ත විය¡ පෘතුගීසීන් මෙරටින් පලවා හැරීම අභිප්‍රාය කරගත් දෙවන රාජසිංහ රජු උඩරට පමණක් නොව ලංකාවේම චක්‍රවර්තී රජු ලෙස අවධාරණය කරන ලදි¡ චක්‍රවර්තී ස්වාමීන්වහන්සේ, ත්‍රිසිංහලාධීශ්වර යන විරුදාවලි යොදා ගත් අතර පෘතුගීසීන්ට සේම ලන්දෙසීන්ටද අවධාරණය කරන ලද්දේ ලංකාවම උඩරට රජුගේ අණසකට යටත් වන අතර වෙනත් විදේශීය ජාතීන් අයත් නොවන බවත්ය¡ පෘතුගීසීන් මෙරටින් පලවා හැරීමේදී නාවික යුධ ශක්තියේ වැදගත්කම හදුනාගත් දෙවන රාජසිංහ රජු ලන්දේසින්ගේ ආධාර අපේකෂා කළ අතර ඒ වෙනුවට පෘතුගීසි යටතේ පැවති කුරුඳු වෙළදාම හා වරායක් ලන්දේසීන්ට පවරා දීමටද රජු එක`ග විය¡ මේ අතර කෝපයට පත් පෘතුගීසීන් උඩරට ආක්‍රමණයට පැමිණියද ඔවුන් පරාජය කිරීමට දෙවන රාජසිංහ රජු සමත් වූ අතර ලන්දේසීන් පැමිණ මඩකලපුව අල්ලා ගත් අතර 1638 දී උඩරට රජු හා ලන්දේසීන් ගිවිසුම අත්සන් කරන ලදි¡ එම ගිවිසුමේ උඩරට රජු හා ලන්දේසීන් අත පැවති පිටපත් වල යම් පරස්පරතා පැවති බව දක්නට ලැබේ¡ උඩරට රජුගේ විශ්වාසය වූයේ ලන්දේසීන්ගේ අරමුණ වෙළදාම පමණක් වන අතර ඔවුන්ගේ සහය ඇතිව පෘතුගීසීන් පලවා හැර රට එක්සත් කිරීමයි¡ එහෙත් ලන්දේසි ප්‍රතිපත්තිය වූයේ වෙළඳ ද්‍රව්‍ය ලබාගත හැකි ප්‍රදේශ වල ආධිපත්‍යය සියතට ගැනීමයි¡ එබැවින් ඔවුන් වරින් වර ගිවිසුමේ වගන්ති වෙනස් කරමින් සිය අභිප්‍රායන් මුදුන් පමුණුවා ගත් බවක් දක්නට ලැබේ¡

1639 දී ත්‍රිකුණාමලය බලකොටුව ද, 1640 පෙබරවාරි මස මීගමුව ද, මාර්තු මස ගාල්ල ද, 1658 දී කොළඹ කොටුවද පෘතුගීසීන්ගෙන් සියතට ගැනීමට ලන්දේසි සමත් විය¡ මෙසේ පෘතුගීසීන් මෙරටින් පලවා හැරීම කෙමෙන් කෙමෙන් සම්පූර්ණ වද්දී උඩරට රජු හා ලන්දේසීන් අතර මතභේද වර්ධනය විය¡ මේ අතර 1645 දී පෘතුගීසීන් හා ලන්දේසීන් අතර ලංකාවේ මුහුදු බඩ ප්‍රදේශ පිළිබඳ ගිවිසුම් ඇති කර ගැනීමෙන් මුහුදුබඩ ප්‍රදේශ සමසේ ඛෙදා ගත් අතර කුරුඳු වැවීමට සාරවත් වූ මීගමුව හා ගාල්ල වැනි ප්‍රදේශ ලන්දේසීට අයත් බවට පෘතුගීසීන් එක`ග වී මෙම දෙපාර්ශවය හැර තුන්වන පාර්ශවයක් සමග එනම් උඩරට රජු සමග සබඳතා නොපැවැත්වීමට එක`ග වීමද එම ගිවිසුමෙහි අන්තර්ගත විය¡ නමුත් පෘතුගීසීන් උඩරට රජු තමා වෙත නම්මවා ගැනීමට දූතයන් එවන ලද නමුත් දෙපාර්ශවයෙන්ම ඉදිරිපත් වූ කොන්දේසි වලට එක`ග වීමට නොහැකි වීමෙන් සාම සාකච්ඡා බිඳ වැටිණි¡

1650 වන විට යුරෝපයේ පෘතුගීසි හා ලන්දේසි අතර පැවති මිත්‍රත්වය බිඳ වැටෙත්ම ලංකාවේ ඔවුනොවුන් ඇති කරගෙන පැවති මිත්‍රත්වයද අවසන් විය¡ ඒ වන විට මිත්‍රත්වය මත අයිතිව පැවති ක`ඵතර, අ`ගුරුවාතොට, කොළඹ, මන්නාරම හා යාපනය යන ප්‍රදේශ වලට ලන්දේසීන් පහර දීම ආරම්භ කළ අතර උඩරට රජුද ලන්දේසීන් හා එක්ව ගොඩබිමින් පහර දී 1655 දී ක`ඵතර හා අ`ගුරුවාතොට අල්ලා ගන්නා ලදි¡ කොළඹට පහර දීමට ලන්දේසීන් ගිය අතර පෘතුගීසීන් ගැස්පා පිගේරාගේ උපකාර ඇතිව අ`ගුරුවාතොට බලය සියතට ගෙන උඩරට සේනාවන්ට පහර දී සබරගමුව හා බුලත්ගම යන ප්‍රදේශ වල බලයද තහවුරු කර ගන්නා ලදි¡ 1656 දී ලන්දේසීන් කොටුව වැටලු අතර 1658 පෙබරවාරි මස මන්නාරමද ජූනි මස යාපනයද රජුගේ ආධාරයෙන් තොරව අල්ලා ගැනීමට ලන්දේසීන් සමත් විය¡ මේ අනුව ලංකාද්වීපයෙන් 1658 දී පෘතුගීසීන් පලවා හැරුණු අතර ප්‍රදේශ රැසක බලය සියතට ගැනීමට දෙවන රාජසිංහ රජුට හැකි විය¡ පුත්තලම් කලපුවේ සිට මීගමුව දක්වා මුහුදු බඩ තීරයත්, හලාවත හා කල්පිටිය වරායන්, සත් කෝරළය, සබරගමුවේ කොටසක්, සතර කෝරලයෙන් අඩක් රජු සතු වූ අතර කුරුඳු වැවේ යැයි ලන්දේසීන් විශ්වාස නොකළ මඩකලපුව හා ත්‍රිකුණාමලයද ලන්දේසීන් උඩරට රජුට භාර දෙන ලදි¡ මෙසේ පෘතුගීසීන්ගේ පලවා හැරීමත් සමග දෙවන රාජසිංහ රජු යටතේ උඩරට රාජ්‍ය ඉතා පු`ඵල් පරාසයක ව්‍යාප්ත ව පැවතිණි¡

කෝට්ටේ රාජ්‍යයේ සිට පෘතුගීසීන්ගේ බලය වර්ධනය වී උඩරට රාජ්‍ය දක්වා විවිධාකාරයෙන් මෙරට රාජ්‍ය බලයේ පැවැත්මට බලපෑම් කරමින් පෘතුගීසීන් ක්‍රියා කළ අතර මෙරට පැවති රාජකාරි ක්‍රමයේ පැවැත්මට සේම මෙරට පැවති ආර්ථික ක්‍රමයන්ටද බලපෑම් කළ බව දක්නට ලැබේ¡ සිය බලය ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා රාජ්‍යත්වය පිළිබඳ මත ගැටුම් අර්භූද ඇති කරවමින් මෙරට පාලනය අවුල් වියවුල් කොට උපක්‍රමශීලීව පෘතුගීසීන් මෙරට පාලනය තමාට අවැසි ලෙස මෙහෙයවූ බව මේ අනුව පැහැදිලි වේ¡

පහත රට සිංහලයින්ගේ බලය ගිලිහීම සහ පෘතුගීසීන්ගේ බලය තහවුරු වීම.

පෘතුගීසීන්ගේ පෙරදිග සංක්‍රමණයට හේතුකාරකය වූයේ පෙරදිග රාජ්‍යයන්ගේ වෙළ`ද අධිපත්‍ය පැතිරවීම සහ එම රාජ්‍යයන් සතු වූ වස්තන+් සූරා කමින් ප්‍රබල වීමේ අවශ්‍යතාවය මතය. එහිදී සෙයිලාන් යන නමින් ශ්‍රී ලංකාව හැ`දින්වූ ඔවුන් මෙරට කුරුදු නිෂ්පානයේ මනා වූ තෝතැන්නක් යන වග හදුනා ගැනීමට ඔවුනට වැඩිකලක් ගත නොවීය. පෙරදිගට සංක්‍රමණය වූ ෆැරැන්සිස්කු ද අල්මේදාගේ පුතෙකු වූ ලොරන්සෝද අල්මේදාගේ අනපේක්ෂිත ගොඩ බැසීමක් මත ඔවුන් මෙරට වෙත සංක්‍රමණය වීම සිදු වූ බව ඉතිහාසය තුළ සාක්ෂි දරනු ලබයි.

මේ වන විට මෙරට පාලන බලය වීර පරාක්‍රමභාහු රජු විසින් මෙහෙය වූ අතර ඔුහු 1509 දී මිය යාමත් සම`ග රාජ්‍ය බලය ඔහුගේ පුත් විජයබාහු වෙත මාරු වීම සිදු විය. කෝට්ටේ රාජධානිය ස්වාධීන පාලන තන්ත්‍රයකට උරුමකම් කීවද පෘතුගීසීන්ගේ බලපෑම නොවඩුව කෝට්ටේ රාජධානිය වෙත එල්ල විය. මේ අතරතුර කාලයේදී එනම් 1521 දී විජයබාහු රජුගේ පුතුන් තිදෙනා වූ බුවනෙකබාහු රයිගම්බණ්ඩාර සහ මායාදුන්නේ රාජ්‍යත්වය වෙනුවෙන් පිය පාර්ෂවයට එරෙහිව කැරලි මෙහෙය වීය. මෙම සිදුවීම් අතරතුර විජයබාහු රජු අනපේක්ෂික ලෙස වෙඩි පහරකින් මිය යෑම කෝට්ටේ රාජධානියේ පරිහානියට මුල බීජ සැපයීය. එම මිය යාම පෘතුගීසීන්ගේ කුමන්ත්‍රණයක ප්‍රතිඵලයක් බවටද මත පල විය. මෙම සිදුවීමෙන් පසු මෙරට පාලන තන්ත්‍රයේ සිදු වූ විශේෂ සිදු වීම වූයේ කෝට්ටේ රාජධානිය කොටස් කීපයකට විභේධනය වීමයි. සහෝදරයන් තිදෙනා අතර වූ ඛෙදීයාම හේතුකොටගෙන කෝට්ටේ,රයිගම සහ සීතාවක වශයෙන් රාජධානි පාලන අභ්‍යන්තරය සකස්වන්නට විය.

මෙම සිංහල රාජ්‍ය ඛෙදීයාම පෘතුගීසීන්ට මෙරට පාලන තන්ත්‍රය වෙනුවෙන් ඇ`ගිලි ගැසීමට කදිම අවස්ථාවක් විය. පසුකාලනීව රයිගම පාලනය මෙහෙය වූ රයිගම් බණඩ්ාර කුමරුගේ වියෝවෙන් පසු එම පලාත් බලය තම පාලන සීමාව වෙත ඈදා ගැනීමේ චේතනාව මත බුවනෙකබාහු සහ මායාදුන්නේ අතර ගැටලූ ඇතිවන්නට විය. එහිදී බුවනෙකබාහු පෘතුගීසීන්ගේ සහය පැතීම හේතුවෙන් සිංහල ජන පිරිස් මායාදුන්නේ කුමරු වෙත සහය ඵල කරන්නට විය.

බුවනෙකබාහු රජුගේ ඇවෑමෙන් කෝට්ටේ රාජධානිය ධර්මපාල කමරුට හිමි විය. බුවනෙකබාහු = රජුගේ ඇවෑමෙන් පාලන බලය මායාදුන්නේ වෙත උරුමවෙතැයි සැකඵල කළ පෘතුගීසීන් ධර්මපාල කුමරු මාර්ගයෙන් සිංහල පාලන බලය අත්කර ගැනීමට සූක්ෂම විය. එය මෙරට සිංහලයන්ගේ පාලන බලය පෘතුගීසීන්ගේ ග්‍රහණයට හසු වූ අවස්ථාව වශයෙන්ද හැදින්විය හැකි වේ. මෙම රාජ්‍ය පාලන කාලසීමාව තුළ පහත රට සහ මුහුදුබඩ පාලනය සිංහල රාජ්‍ය පාලනයෙන් ගිලිහුණු අතර උඩරට රාජධානිය පමණක් ස්වාධීන රාජ්‍යයක් වශයෙන් පැවතිනි. ඇතැම් විටෙක එයට හේතුව වූයේ උඩරට සිංහලූන්ගේ ගරිල්ලා ප්‍රහාරයන් සහ පහත රට සිංහලයන්ගේ පක්ෂපාතීත්වය උඩරට රාජ්‍ය පාලකයා වෙත පැවතීම හේතුවෙනි.
මේ වන විටත් පෘතුගීසීන් මෙරට ජන පදනම වෙත සංස්කෘතිමය වශයෙන් ප්‍රහාර එල්ල කර පැවිතිනි. බෞද්ධ දහම හා සබැ`දි සංස්කෘතිය ක්‍රිස්තියානි ආගම හා බද්ධ කිරීම ඔවුන්ගේ එම උපක්‍රමයයි. එතුළින් ඔවුන් දේශීය වශයෙන් තමන්ට පක්ෂපාතී පිරිසක් බිහිකර ගැනීම අරමුණ වූ බව පැහැදිළි වේ. මෙරට පිහිටි දේවාල සහ විහාර ගම් කොල්ල කමින් එම ස්ථානයන්ගේ පල්ලි පිහිටවා අත්තනෝමතික ලෙස මෙම ආගමික සහ සංස්කෘතික කොල්ලය සිදු කෙරිනි. කෝට්ටේ දළ`දා මැදුර තුළ ක්‍රිස්තියානි දේව මෙහෙයක් පැවැත්වීමෙන් සිංහල බෞද්ධ රාජ්‍ය බලයේ හීන වීම මැනවින් ප්‍රකට වේ.

සීතාවක බලය මායාදුන්නේගෙන් රාජසිංහ වෙත මාරුවන විට පෘතුගීසීන් සීතාවක රාජ්‍ය හා යුධ වැද පරාජයට පත්ව අස්ථාවර පාලනයක නියුතුව සිටියේය. නමුත් අභ්‍යන්තරිකව සිංහල නිළධාරීන්ගේ සහාය පෘතුගීසීන්ට ලැබීම තුළ සීතාවක රාජ්‍ය පෘතුගීසීන්ට යටත් විය. මින් අනතුරුව පෘතුගීසීන්ගේ මුහුදුබඩ පාලනය සහ අභ්‍යන්තරිකව පහත රට පාලනය ඔවුන් සතුව ස්ථාවර වන්නට විය. නමුදු උඩරට පාලනය ඔවුන් සතු නොවීම විශේෂත්වයකි.

පෘතුගීසීන්ගේ පාලනය දෙස බලන විට එය එය යටත්විජිත පාලනයක ස්වරූපය මැනවින් විදහා පාන්නට විය. පෘතුගීසීයේ රජු සමස්ත යටත්විජිතයේ පාලකයා වූ අතර කලාප බාර ප්‍රතිරාජයා සහ කපිතාන්වරු ඔහුට වගකියන්නන් බවට පත් විය. පෘතුගීසීන් ලක්දිව පහතරට බලය ස්ථාවර කරමින් වරායන් ආශ්‍රිත බලකොටු ඉදිකළ අතර හමුදා සේවය ප්‍රබල කෙරීය. කෝට්ටේ රාජධානිය තුළ පැවති සිංහල රාජ්‍ය පරිපාලන රටාව ඔවුන්ගේ පාලනයට පහසු වූ අතර එම ප්‍රාදේශීය පාලන ව්‍යුහය ඒ අයුරින්ම වත්වාගෙන යන ලදී. එසේම මෙරට පැවති කුල ක්‍රමය මැනවින් ප්‍රයොජනයට ගත් පෘතුගීසීන් නිලතල ලබා දීම තුළ සිංහල පිරිස් ඔවුන් වෙත අවනත කර ගැනීමට සමත්විය.

පෘතුගීසීන් මෙරට ආර්ථීක යැපයුම් ක්‍රමවේදයට සමපාතව බලය තහවුරු කිරීමට දැඩි උත්සහයක යෙදිනි. එහිදී ඔවුන් ක්‍රමෝපායන් රාශයික් අනුගමනය කළ බව පැහැදිළි වේ. එහිදී සිංහල ස්ත්‍රීන් සමග විවාහ පත් වීම පෘතුගීසි බලකොටු ආශිතව සිංහල ජනාවාස බිහි කිරීම සහ ඉන්දියාවෙන් ක්‍රිස්තියානි දහම වැළදගත් පරවා ආදී ජන කොටස් මෙරටට ගෙන්වා පදිංචි කරවීමත් එම උපක්‍රමයන් විය.
කෝට්ටේ රාජ්‍ය පෘතුගීසීන් සතු වීමට වසර 50කට පෙර සිටම සිංහල රදළයන් සතු වූ ඉඩම් නැතිනම් නින්දගම් පෘතුගීසී ජාතිකයන් විසින් බුක්ති විදින්නට විය. 1615 වාස් ෆෙයිරේ විසින් තෝම්බුව නිම කරන විටත් කෝට්ටේ රාජධානියේ ගම්වලින් විශාල කොටසක් පෘතුගීසීන් අතට පත් වී තිබීම තුළ පහත රට ප්‍රබල රාජ්‍ය වූ කෝට්ටේ සිංහලයන්ගේ බලය හීන වීම මැනවින් පැහැදිළි වේ.

පෘතුගීසීන්ගේ වෙළදාම් කටයුතු

පෘතුගාලය අසාරවත් භූමියක් වූ නිසාත් හිස් කදුකර භූමියක් වූ නිසාත් ගොවිතැන හෝ කර්මාන්ත දියුණු කිරීමට සුදුසු පරිසරයක් එරට නොතිබූ හෙයින් ඔවුන් මුහුදුගාමී ජාතියක් වූ අතර එසේ මුහදුු සංචාර ඔස්සේ පැමිණ දේශ ගවේශනයන් සිදු කරමින් එම දේශයන්හි පවතින දෑ රෑගෙන අලෙවි කරමින් වෙළදාමේ නිරතවන ජාතියක් බවට මොවුන් පත්වන ලදි¡

පෘතුගීසීන් හෙවත් පරංගීන් 1505 දී කැලිකට් නගරය ඇතුළු මලබාරී වෙරළ අල්ලාගෙන සිටි නිසා ඉන්දියාවට නොපැමින කෙලින්ම රතු මුහුදට හා පර්සියානු බොක්ක වෙත ද යාමට තැත්කරන ලදී¡ මෙය නැවැත්වීමට ලංකා පෙදෙසට ප්‍රැන්සිස්කෝද අල්මේදා ව්සින් ඔහුගේ පුත්‍ර ලොරන්සු ද අල්මේදා එවන ලදී¡ කුණාටුවක් හේතුවෙන් ගාල්ලට ගසාගෙන එන ලදී¡ ලංකාවේ ද කුළුබඩු වෙළදාම ඔවුන් අතට ගැනීමට වුවමනා කළ නිසා ලංකාවට ඒමට පෘතුගීසීන් අදහස් කොට ගෙන තිබුණි¡ එසේ වුව ද පළමු වරට පැමිණෙනුයේ අහම්ඛෙනි¡ පෘතුගීසීන් මුස්ලිම් වරුන්ගෙන් මේ ප්‍රදේශයේ වෙළදාම පැහැරගැනීම උදෙසා සටන් කොට ඇති බවත් සදහන් වේ¡ එහෙත් මේ පැමිණීමෙන් ප්‍රයෝජන ගැනීමට තැත්කල ඔවුහු කොළඹට ගොඩ බටහ¡

එකල කොළඹ පෙරදිග වෙළදාම පිළිබඳව වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක් විය¡ ශතවර්ෂ ගණනක සිටම අරාබි චීන පර්සියන් ආදී විවිධ ජාතීන්හි වෙළදුන් වෙළදාම පිණිස මෙහි පැමිණෙන ලදී¡ එහෙත් යුරෝපීය නැවක් කොලඔට පැමිණි මුල් වතාව එය විය¡ පරංගීන්ගේ පැමිණීමෙන් ඒතාක් කල් තමන් නිදහස් ලෙස කරගෙන ගිය වෙලදාමට අවහිරයක් පැමිණිබැව් දැනගත් මුස්ලිම්වරු ඔවුන්ට විරුද්ධතා පෑමට පෙළෙඔන ලදී¡ මේ හේතුවෙන් මෙම දෙපාර්ශවය අතර බලවත් සටනක් ආරම්භ විය¡ පෘතුගීසීන් තම නැව්වල තිබූ කාලතුවක්කු වලින් වෙඩිතබා සතුරන් පසුබැස්සූහ¡

කොළඹ වාසය කළ සිංහල මිනිසුන් පෘතුගීසීන්ගේ පැමිණීම ගැන මහත්සේ බියවූහ¡ ඔවුන් කෝට්ටේ රජුට ඒ පිළිබඳව සැලකරසිටි ආකාරය රාජාවලියෙහි මැනවින් දක්වා ඇත¡ ඒ අනුව මෙම පුවත සැලවූ වහාම ස්වකීය ඇමති මණඩලය රෑස්කරවා සාකච්චා කොට පෘතුගීසීන් හා සාමදානයෙන් සිටීමට තීරණය කරන ලදී¡ කෝට්ටේ රජවාසලින් පිටත්කර හරින ලද දූතයෝ ඔවුන් ලක්දිවට පැමිණීමට හේතුව විමසන ලදී. එහි දී තමා පෘතුගීසි රජුගේ සේවකයෙකු බව ද, කුණාටුවකට හසුවීමෙන් තම නැව් ලංකාවට පැමිණි බව ද, ලංකාව හා සමගියෙන් වෙළදාම් කිරීම තම අදහස බව ද, එසේ නිදහස් ලෙස වෙළදාම් කිරීමට දෙතොත් ලංකාවේ වෙරළ පර සතුරනිගෙන් ආරක්ෂාකර දියහැකි බව ද, ලොරෙන්සෝද අල්මේදා විසින් සිංහල රජතුමාවෙත දන්වා යවන ලදී¡

සියලූ රාජ්‍යන් හා සාමදානයෙන් වෙළදාම් කිරීම පරන්ගීන්ගේ පරමාර්ථය බවතA, සිංහල රජ පරංගි රජු හා ගිවිසුමකට බැදෙතොත් එයින් දෙපසටම වාසි ලැබියහැකි බවත් පරංගි නියෝජිතයා රජතුමාට සැලකර සිටියේය¡ මේ අනුව පර්නාවෝ කොට්රීම් රජු සමග ප්‍රයෝජනවත් ගිවිසුමක් ඇති කර ගන්නා ලදී¡ මිත්‍ර භාවයෙන් කල් යැවීමේ දී සලකුනක් ලෙස සිංහල රජුත් පෘතුගීසී රජුත් පුදප`ඩුරු හුවමාරු කර ගැනීමට ද පෘතුගීසීන්ට නිදහස් ලෙස වෙළදාම් කර ගැනීමට ද එA පිණිස පෘතුගීසී නැව් මගින් ලංකාවේ මුහදුු වෙරළ ආරක්ෂා කර දීමට ද එම ගිවිසුම මගින් තීරණය කරගන්නා ලදී¡ සිංහල රජු සමග ස්ථීර ගිවිසුමකට එළබීම ස`දහා පායෝද සෞසා නැමති සෙනවියෙකු රජමාලගියට ගොස් රජු හා ගිවිසුමකට පැමිණියේ ය¡ එම ගිවිසුම අනුව සිංහලයන් අවුරුදු පතා කුරුදු බහර 400 ක් ( ටොන් 7 ක් පමණ ) පෘතුගීසි රජුට පඩුරක් වශයෙන් ගෙවීමට ද ඒ වෙනුවට පරංගීන් විසින් සිංහල රජුට ලංකාවේ මුහුදු වෙරළ ආරක්ෂාකර දීමට ද ඒ ගිවිසුම මගින් ස්ථීර කරගන්නා ලදී¡ එමෙන්ම සිංහල රජුගේ අවසරය මත කුඩා වෙළ`ද ගබඩාවක් ද කතෝලික දේවස්ථානයක් ද බ`දවා වෙළ`ද ගබඩාව රුකවල් කිරීම පිණිස පෘතුගීසි හේවායන් ස්වල්ප දෙනෙකු ද එහි නතර කරන ලදී¡

පෘතුගීසීන් ලංකාවට පැමිණ කොළඹ වෙළ`ද ගබඩාවක් පිහිටුවා ගැනීම මුස්ලිම් වෙළෙන්දන්ගේ බලවත් නොසන්සුන් කමට හේතු විය¡ කොළඹ වරායට දකුණෙන් ගල්බොක්ක තුඩුවේ ගොඩනංවන ලද පෘතුගීසීන්ගේ වෙළ`ද ගබඩාව බළකොටුවක් වැනි විය¡ මුස්ලිම් වෙළෙන්දෝ ඒ වෙළ`ද ගබඩාව සිංහල රාජ්‍යයේ නිදහසට අවහිරයක් බව සිංහල රජු විසින් ඔප්පු කරන ලදී¡ වැඩිකල් ගතවන්නට පෙර පෘතුගීසි හේවායන් ස්වල්ප දෙනාට සිංහලයන්ගෙන් බොහෝ විරුද්ධකම් එල්ල විය¡ මිසරයේ සුල්තාන් හා යුද්ධ කරමින් සිටි ඔවුනට ලංකාවට හේවායන් එවිය නොහැකි විය¡ ඒ හේතුවෙන් කි්‍රව 1507 දී පරංගීන්ට කොළඹ වෙරළ ගබඩාව අත හැර දමන්නට සිදු විය¡ ඔවුහූ තමන්ට වුවමනා වූ විටක කොළඹට පැමිණ කුරුදු මිල දී ගැනීමට තීරණය කරන ලදී¡ මේ අනුව කොළඹ වෙළ`ද ගබඩා අතහැර ගිය පසු ද පෘතුගීසීහු කුරුදු මිලදී ගැනීම පිණිස බොහෝ වරක් පැමිණ ගොස් තිෙබී¡ තම වෙළදාම නිසිලෙස සිදු කිරීමට නම් ඉන්දියාවේ බලය පිහිටුවා ගතයුතු බව සිතූ ඔවුන් එය එලෙසින්ම සිදු කොට මලක්කාව ද අල්ලා ගන්නා ලදී¡ එයින් පසු කොළඹ වරාය ද තම අත්තඩංගුවට ගතයුතු බව ද පෙනී ගියේ ය¡

පෘතුගීසීන් මෙරටට පැමිණ සියවස් ගණනක් යනතුරු රටේ පාලනාධිපත්‍ය අල්ලා ගැනීමේ අදහසක් පැවති බව නොපෙනේ¡ මුලින් ඔවුන්ගේ අවදානය යොමු වූ යේ වෙළදාම ගැන පමණ¡ි පෘතුගීසීන් ආයුධ සන්නද්ද වෙළෙන්දන් වශයෙන් මෙරට ට පැමිණෙන ලදී¡ ඔවුහු පැමිණි මුල් කාලයේදීම කොළඹ කොටුවක් ඉදිකොට ගෙන එය ආරක්ෂා කිරීමට බලෑනියක් ද සකසාගෙන සිටින ලදී¡ නමුත් ඔවුන් එසේ කිරීම පිළිබදව කෝට්ටේ රජතුමා ගෙන් ද අනෙකුත් වෙළදුන් ගෙන් ද දේශීය ජනතාව ගෙන් ද විරෝධය පල වූහ¡ එබැවින් කි්‍රව1524 දී පෘතුගීසි බලකොටුව ඉවත් කොට පෘතුගීසීන් ද අනෙකුත් වෙළදුන් මෙන් සාමකාමී පිරිසක් බව පෙන්වීමට උත්සාහ කරන ලදී¡ මෙය මොවුන්ගේ වෙළද උපක්‍රමයක් විය¡ මන්ද යත් එහි දී ඔවුන් සුහදශීලී කතාබහ, මිත්‍රත්වය, ආදී සන්නිවේදන උපාය මාර්ගයන් යොදා ගනිමින් තම දුර්වලතාවයන් මගහරවා ගැනීමට කටයුතු කර ඇත¡ මෙය ඔවුන් වෙළඳ ආධිපත්‍ය තහවරු කරගැනීම සඳහා ප්‍රමුඛ ලෙස සන්නිවේදන අංශය කෙරෙහි අවදානය දක්වන දල අවස්තාවක් ලෙස පෙන්වාදිය හැකිය¡

කි්‍රව 6 වන සියවසේ දී පමණ කිරිමැටියාවේ විසින් රචිත —මහ හටන˜ නම් සිංහල කාව්‍යයේ විජයබා කොල්ලය පිළිබඳ පුවත සදහන් වන අතර එහි සඳහන් ආකාරයට පෘතුතීසීන් කෝට්ටේ රජුට කප්පම් ගෙව්මට පොරොන්දුව වෙළදාම් කිරීමටත් කොළඹ කොටුවක් ඉදි කිරීමටක් රජුගෙන් අවසර ඉල්ලාගත් බව දැක්වේ¡ ඒ අනුව ඔවුන් විසින් රට වටා වෙරළ ප්‍රදේශවල බලකොටු ඉදිකර වෙළද ආධිපත්‍ය තමන් යටතට ගැනීම සඳහා කටයුතු කරන ලදී¡

ඩියගෝ ද මෙලෝ ද කැස්ත්‍රෝ නම් කපිතාන් ජෙනරාල් වරයා ලංකාවේ පෘතුගීසි පාලනය සාධාරණ හා යුක්තිගරුක භාවය මත පදනම් විය යුතු බව ප්‍රකාශ කොට ඇත¡ පේරෝ ද සිල්වා නම් විසුරේවරයා ද පෙන්වා දී ඇත්තේ මෙරට ජනතාව පීඩනයට පත් කිරීම පෘතුගීසි වෙළද කටයුතු වලට බාදාවක් වන බවයි¡ එනම් ඔහුගේ එම ප්‍රකාශයෙන් පැහැදිලි වනුයේ ඔවුන් මෙරට ජනතාව සමග අන්‍යෝන්‍ය සබ`දතා පැවැත්වීම හා ජනතාව මෙන්ම අනෙකුත් කණ්ඩායම් සමග ද පැවති සහයෝගීතාව හා සන්නිවේදන ඬේත්‍රයෙහි දුර්වලතාවයන් පැවති බවයි¡

කෙසේ හෝ මෙරට පෘතුගීසි ප්‍රතිපත්ති වෙනස් වූ බවට සාදක නොමැත¡එසේ වී නම් පෘතුගීසීන් මෙරට පාලනය කිරීමේ අරමුණු අර්ථ ශ+න්‍ය වීමට ඉඩ තිබූ බව ඔවුන්ට පැහැදිලි වන්නට ඇත¡ මන්ද යත් ඔවුන් මෙරට තුළින් අඩු වියදමකින් වැඩි ලාභ අපේක්ෂා කිරීම එයට ප්‍රධානතම හේතුව වන්නට ඇත¡ මෙය තව දුරටත් පැහැදිළි කරතොත් ස්පාඤ්ඤවරුන් පිළිබඳ බර්නේස් ඩයස් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ධනවත් වීම සියලූ දෙනාගේම අභිලාෂය බවයි¡ ඒ අනුව පෘතුගීසි රජයත් නිළධාරීනුත් නිරන්තරයෙන් අදහස් කළේ මෙරට තුළ ධනය ආයෝජනය නොකොට ධනවත් වීමටය¡ එම අභිලාෂය අනුව පෘතුගීසීන්ගේ අභිප්‍රාය වූයේ සාමාන්‍ය ජනතාව පෙළමින් ධනය රැස්කිරීමට යොමු වීම ය¡

කෙසේ නමුත් වෙළදාම පිණිස පැමිණි ඔවුන් මෙරට පැවති දේශපාලනික අවුල් සහගත තත්වය හේතුවෙන් මෙරට පාලනය ද ඔවුන් යටතේ පවත්වාගෙන යමින් වැඩි ලාභ ඉපයීමට අපේක්ෂා කරන්නට ඇත¡ පෘතුගීසීන් මුලින්ම ලංකාවට පැමිණියේ කුරුදු ගම්මිරිස් ආදී ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධ වෙළදාම ඔවුන්ගේ අතට ගැනීම සඳහාය¡ පසුව ලංකාවේ සිටි රජවරුන් අතර ඇති වූ අරගල නිසා ඔවුන්ට සහය වීමට ද සිදු විය¡ මෙසේ ඔවුන් විසින් සහය දෙන ලද්දේ ද තමන්ට අවනත වූ පාලකයන් ලවා වෙළදාම ව්‍යාප්ත කිරීම හා කතෝලික සමය පැතිරවීම යන ඔවුන්ගේ අභිප්‍රාය ඉටුකරගැනීම පහසු කර ගැනීම සඳහාය¡ රට කෙලින්ම පාලනය නොකළ ද තම අදහස් මුදුන් පමුණවුා ගැනීමට මග ඉන් පෑදුණුබව ඔවුනට පෙනීයන්නට ඇත¡ තව ද මේ රජවරුන්ගේ ආරවුල් වලට මැදිහත්වීමේ දී ඔවුන්ගෙන් ද රටෙන් ද ධනය කොල්ලකෑ හැකි වීම ද මොවුන්ගේ වාසියට හේතු වූ තවත් කරුණකි¡ ඒ කෙසේ වෙතත් පළමුවන රාජසිංහ රජු මියයන තෙක් ලංකාව යටත් කර ගැනීමට ඔවුන්ට අවස්ථාව නොලැබුනි¡ ඔවුන්ට තිබූයේ කොළඹ පමණක් ඔවුන්ගේ යටතේ තබාගෙන සිටීමය¡

කෙසේ නමුත් පසුකාලනීව මුහුදුබඩ ප්‍රදේශ පාලනය කිරීමේදී ඔවුන්ගේ ක්‍රමයන් යටතේ පළාත් වෙන් කිරීම, නිළධාරීන් පත්කිරී ආදී පරිපාලන අංශයන්ට අදාළ කටයුතු ඔවුන් විසින් මෙහෙයවන ලදී¡ එහිදී පළාත් සංවිධානයට අතිරේකව රජුගේ බද්ද සංවිධානය කිරීම ද පෘතුගීසීහු මුළුමනින්ම තම පාලන ක්‍රමයට සම්බන්ධ කරගත්හ¡ මෙරට පැවති සමාජ ක්‍රමය තුළ ඒ ඒ වෘත්තීන්හි කුසලතා පෙන්නුම් කළ ජනකොටස් විවිධ බද්ද යටතේ සංවිධානයව පැවති අතර ඒ කොට්ටාශ තුළින් ම තෝරාගනු ලැබූ මුලෑදෑනි මාර්ගයෙන් රජයට හා සමාජයට කළ යුතු සේවා පවත්වා ගෙන ගියහ¡ බද්ද සංවිධානවල ප්‍රධාන තනතුරු විධානේ හා දුරයා නමින් හැදින් වූ සුළු නිලධාරීන් විසින් දරනු ලැබූ අතර රජයට කළයුතු සේවා පවත්වා ගෙනයාම, රජයට අයවියුතු බදු අයකරගෙන රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයට ගෙවීම, නිලධාරීන්ට හා ජන සමාජයට හා ආගමික මධ්‍යස්ථාන වලට පොදුවේ කළයුතු දේවල් සංවිදානය කිරීම ආදිය ඔවුන්ට පැවරිණ¡
එමෙන්ම පෘතුගීසි පාලනයට ද ඇතැම් බද්ද උපකාරී විය¡ ඒ නිසා ඔවුහු බද්ද සේවා ආර්ථීක අපේක්ෂා සම්පූර්න කරගැනීම සඳහා යොදා ගත්හ¡ එහිදී පැරණි ක්‍රමය අනුව රාජාණ්ඩුවට බැදී තිබූ සබඳතා මෙන්ම බද්ද සංවිධානය තුළ දැවති සම්බන්ධතා පිළිබඳව ද අවබෝධයක් පෘතුගීසීන්ට නොමැති විය¡ ඒ නිසා පැවති ක්‍රමය අවුල් වී ගියේය¡ බද්ද සංවිධානය රජු කේන්ද්‍ර කොටගත් අනෙයා්න්‍ය සම්බන්ධතාවයකින් හා අන්‍යෝන්‍ය වගකීමකින් යුක්තව කි්‍රයාත්මක වූවක් විය¡ බද්ද හිමියා රජුට මෙන්ම පොදුවේ සමාජයට ද සේවා කළ අතර ඒ වෙනුවෙන් රජයෙන් හා සමාජයෙන් කිසියම් ප්‍රතිලාභයක් ද ලැබීය¡ එහෙත් පෘතුගීසීන් යටතේ එය කි්‍රයාත්මක වූයේ පෘතුගීසීන්ට වාසිදායක වන අයුරිනි¡ ඔවුහු සමස්ත බද්ද ක්‍රමය සමාජීය ඒකක වශයෙන් සලකා කි්‍රයාවට නැංවීම අතහැර තමන්ට පළදායී බදුවර්ග කෙරෙහි පදණක් විශේෂ ලැදියාවකින් කටයුතු කළහ¡ තවද ඒවායේ කටයුතු පමණක් පවතව්ාගෙන යාම සඳහා අවශ්‍ය වූ විධිවිධාන පැනවීම ද එවන් බද්ද මුලෑදෑනීන් විසින් පාලනය කිරීම ද නොකඩවා කෙරිණි¡ පෘතුගීසි ආර්ථීක කටයුතුවලට එතරම් පළදායී නොවූ සේවාවන් නොසලකා හැරි අතර ඒවා කාලයත් සමග දුර්වලව අකර්මන්‍ය වීමට ඉඩහරින ලදි¡ පෘතුගීසීන්ට වඩාත් ආර්ථීක වශයෙන් ඵලදායී වූයේ මහ බද්ද, කුරුවෙ බද්ද, මඩිහෙ බද්ද, ආකර බද්ද, කොට්ටල් බද්ද, වැනි සංවිධානයන්ය¡ ඒ නිසා එම සංවිධානවල කටයුත =පවත්වාගෙන යාමට ඔවුහු පියවර ගත්හ¡ ආර්ථීක වශයෙන් ඵලදියී නොවූ කින්නර බද්ද වැනි සංවිධාන කෙරෙහි දැක්වූයේ අඩු සැලකිල්ලකි¡ මහ බද්ද හැර අන් බද්ද සංවිධාන දේශීය නිළධාරීන්ගේ පාලනය යටතේ ම රදවා තබාගනිමින් අවශ්‍ය සැපයීම් ප්‍රමාණය වැඩිකර ගැනීමට ඔවුහු කි්‍රයා කළහ¡ මහබද්ද සංවිධානය පෘතුගීසි කපිතාන් වරයෙකුට පැවරින¡ ඒ අතර ක්‍රමයෙන් මහබද්ද මගින් සැපයුණු කුරුදු ප්‍රමාණය නොඅඩුව ලබා ගැනීමට ඔවුනට හැකිවිය¡ මෙලෙස බද්ද සංවිධානයේ මූලික සම්ප්‍රධායන්ට එරෙහිව සලාගම කුලයේ කුරුදු තලන්නන්ගෙන් අවුරුදු 12න් ඉහළ සෑම පිරිමියෙකුටම නිශ්චිත කුරුදු ප්‍රමාණයක් සැපයීමට නියමකළ අතර වෙනත් කුලවල අයට කුරුදු තැලීමට බලකිරීමක් ද සිදුවිය¡ සේවාව නිසිලෙස ඉටු නොකිරීමේ වරදට නිලධාරීන් මාර්ගයෙන් දඩුවම් ද කෙරිණි¡ මේ නිසා පෘතුගීසි පාලනය ආරම්භ වනවිට බද්ද සංවිධානය යටතේ සේවය කළ විවිධ කුලවල අයගේ කැමැත්තෙන් හා පක්ෂපාතීත්වයෙන් කුල සේවාව කළ නමුදු පෘතුගීසි පාලනකාලය අවසාන වනවිට ඒවා ඉතා අකමැත්තෙන් ඉටුකළ කාර්යයන් බවට පත්ව තිබිණි¡ පෘතුගීසීන් මේ සේවාවන් ලබාගත් ආකාරය ද මහත් පීඩාකාරී විය¡ ¡

දේශීය වෙළඳ භාණ්ඩ යුරෝපා වෙළඳ පොළට ගෙනයාම පිණිස එක්රැස් කිරීමේදී පෘතුගාලයේ ධනය ඒ සඳහා යෙදවීම වළක්වා ලීමට බද්ද සංවිධානය ඛෙහෙවින් උපකාරී විය¡ ලංකාවෙන් පෘතුගීසීන් ලබාගත් වෙළඳ භාණ්ඩ තුනක්ම බද්ද සංවිධානය මාර්ගයෙන් නොමිලයේ ම ලබාගත හැකිවිය¡ ප්‍රධාන හා වැදගත්ම වෙළඳ භාන්ඩය වූ කුරුදු මහ බද්ද මගින් ද ඒසා වැදගත් නොවූව ද ආසියාතික වෙළඳ පොළට සැපයුණු ඇතුන් කුරුවේ බද්ද මගින් ද මැණික් ආකර බද්ද මගින් ද රැස්කොට වියදමකින් තොරව තොටුපළ දක්වා ගෙනයාහැකි විය¡ මේ නිසා වැඩි ආදායම් මාර්ගයෙන් ඒවායේ නිශ්පාදන වැඩිකර ගැනීම සඳහා කුල ධර්මතා උල්ලංඝනය කරමින් හා ඒවාට අලූත් අර්ථකථන සලසමින් කි්‍රයාකළ ආකාරය මහබද්ද දෙස බැලීමෙන් වුව ද පැහැදිලි ය¡ දේහීය සමාජ සංවිධාන සැලැස්ම ඔවුන්ගේ ආර්ථීක අවශ්‍යතා සම්පූර්ණ කර ගැනීමට පහසුවෙන් උපයෝගී කරගත හැකි බව පෙනේ¡ 16 වන සියවස ආරම්භයේ දී මහබද්ද සංවිධානයට අයත් වැසියන් විසින් රජුට සපයන ලද්දේ කුරුදු රාත්තල් 100,000 ක් හෝ බහර 400ක ප්‍රමාණයකි¡ පෘතුගීසීහු කෝට්ටේ පාලනය භාරගැනීමෙන් අනතුරුව 1615 පමණ වනවිට රජයට සැපයිය යුතු කුරුදු ප්‍රමාණය රාත්තල් 460,000 දක්වා වැඩිකරගත් හ¡ 1640 පමණ වනවිට එය රාත්තල් 630,000 – 840,000 ත් අතර ප්‍රමාණයක් විය¡ මෙය ක්‍රම කිහිපයකින් ලබාගැනිණ¡

සිය දේශපාලන හා ආර්ථීක අපේක්ෂාවන් වියදමකින් හා අවහිරයකින් තොරව සපුරා ගැනීමට පැරණි පාලන සංවිධාන ක්‍රමය යොදාගත හැකි බව පෘතුගීසීන් දැනසිටි හෙයින් 1597 දී එය තවදුරටත් පවත්වාගෙන යාමට තීරණය කෙරිණ¡

පෘතුගීසීහු තම පාලනය ශක්තිමත් කර ගනිමින් තම වෙළදාම් කටයුතු වඩාත් ස්ථාවර හා ලාභදායී ලෙස පවත්වාගෙව යාම සඳහා විවිධ තනතුරු සඳහා පෘතුගීසීන් පත්කිරීමට පියවර ගතහ¡ කපිතාන් ජෙනරාල් වෙත කේන්ද්‍ර වූ බලතල වෙනත් නිළධාරීන් අත ඛෙදාහැරීමට ද පියවර ගන්නා ලදි¡ පෘතුගාලයේ හා එහි යටත් විජිතවල ඒවන විට මුදල් පාලන බලතල තිබුණේ වෙනම නාලධාරියෙකු යටතේය¡ ඒ අනුව 1608 දී අන්තාවෝ වාස් ප්‍රෙයිරේ රාජ්‍ය ආදායම් පාලක හෙවත් විදොර්දා පසෙන්දා වශයෙන් පත්කොට ලංකාවට එවන ලදි¡ ඔහුට බලතල හා වගකීම් රාශියක් පවරනු ලැබීය¡ සියලූම ආදායම් පාලන නිළදාරීන් පත්කරන ලද්දේ විදෝරි දා පෙසෙන්දා විසිනි¡ මුලදී විදෝරිදා පසෙන්දා පත්කළේ පෘතුගාල රජතුමා විසින් වුව ද පසුව එම තනතුරු සඳහා නිළධාරීන් පත්කරනු ලැබුවේ විසුරේ විසිනි¡ ලංකාවේ බටහිර වෙරළේ බලකොටු කිහිපයක් තනවා ඒවා ආරක්ෂිත බගර බවට පත්කොට ස්වදේශීන් හා පෘතුගීසි ජාතිකයන් පදිංචි කරවීම ප්‍රථම විදොර්දා පසෙන්දා වූ ප්‍රෙයිරේට පැවරිණ¡ පෘතුගීසීන් ආසියාවේ පිහිටුවන ලද වෙරළාසන්න ආරක්ෂිත බලකොටු වලින් සේවාවන් කිහිපයක් ඉටුවිය¡ එම බලකොටු තුළ යුද්ද සේනාංක රදවා තිබූ අතර ඒවා පෘතුගීසීන්ගේ වෙළද ද්‍රව්‍ය ගබඩාකළ ස්ථාන ද වූයේය¡ එමෙන්ම එම බලකොටු ඔවුන්ගේ පාලන මධ්‍යස්ථාන ද විය¡ ප්‍රදේශයේ පාලනය භාරවූ නිලධාරීන් නැවතී සිටියේ මේ බලකොටු තුළය¡ බලකොටුවක් තුළ සිවිල් පාලනය ද හමුදා පාලනය ද කපිතාන් වරයාට පැවරී තිබුණ අතර මුදල් හා වෙළද කටයුතු බාරව තිබුණේ ගබඩා භාරකරුටය¡ පෘතුගීසි පාලන කාලය අවසාන වනවිට ලංකාවේ වෙරළබඩ පිහිටුවා තිබූ බලකොටු කිහිපයක් විය¡ ඒවා වෙනම ඒකක වශයෙන් පැක්ටර් යනුවෙන් හැදින් වූ නිලධරයෙකු යටතේ පාලනය විය¡

ප්‍රෙයිරේට භාර වූ වැදගත්ම කාර්යය වූයේ පෘතුගීසි පළාත්වලින් රජයට ලැබිය යුතු සේවා හා බදු පිළිබඳ විස්තරත් ගම්වල නිශ්පාදන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ විස්තරත් ඇතුළත් ලේකම් මිටියක් හෙවත් තෝම්බුවක් සකස් කිරීමය¡ රජුට ලැබිය යුත =පැරණි බදු හදුනාගෙන ඒවා පැනවිමට ද වරාය හා තොටමුණවල රේගු ගාස්තු අයකිරීමට අවශ්‍ය පියවර ගැනීමට ද ඔහුට නියම කෙරිණ¡ තව ද ලංකාවෙන් උපරිම ආදායම ලබාගැනීම සඳහා අලූත් ආදායම් මාර්ග හදුනාගෙන ඒවා කි්‍රයාත්මක කිරීමට පියවර ගැනිම ද ප්‍රෙයිරේට පැවරිණ¡ මෙලෙස රාජ්‍ය ආදායම් පාලක වරයෙකු පත්කර ගැනීමත් සමග එතෙක් කපිතාන් ජෙනරාල්වෙත පැවරී තිබූ සිවිල් කටයුතු හා මුදල් පාලනය වෙනම අංශ දෙකක් යටතේ සංවිධානය විය¡

රජයේ වාණිජ භාණ්ඩ තැන්පත් කිරීම සඳහා ගබඩා පිහිටවනු ලැබීය¡ ඒවායේ කටයුතු ගබඩා භාරකරු හෙවත් පැක්ටර් වරයා වෙත පැවරිණ¡ පිටරටින් මෙරටට ගෙන ආ භාණඩ මෙන්ම මෙරටින් පිටරට යැවෙන භාණ්ඩ ගබඩාවල තැන්පත් කිරීම ද එකී භාණ්ඩවල ලැයිස්තු පවත්වාගෙන යාම ද ඔහු විසින් කළයුතු වූ අතර ගබඩාවල යතුරු ගබඩා භාරකරු හා විදොර්දා පසෙන්දා යටතේ පැවතිණ¡ දෛනික ආදායම් වාර්තාද පැක්ටර්වරයා විසින් පවත්වාගෙන යන ලදි¡ පැක්ටර් වරයා අවුරුදු තුනකට වරක් පත්කෙරුණු අතර ඔහු විසින් පෘතුගාල රජු, ගෝවේ විසුරේ හා ලංකාවේ කපිතාන් ජෙනරාල් නිකුත්කළ නියෝග කි්‍රයාත්මක කළයුතු විය¡ මුලදී කොළඹ, ගාල්ල හා මන්නාරම යන බලකොටු වලට ද පසුව යාපනය, ති්‍රකුණාමළය, මඩකලපුව, මීගමුව යන බලකොටු වලට ද පැක්ටර් වරු පත්කරන ලදහ¡
පැරණි ක්‍රමය යටතේ ආදායම් කටයුතු පාලනය ද සිවිල් පාලනයේම කොටසක්ව පැවතිණ¡ පසුව විදොර්දා පසෙන්දාගේ පත්වීමත් සමග ආදායම් කටයුතු සිවිල් පාලනයේ වෙනම කොටසක් වශයෙන් සංවිධානය විය¡ තවද සිංහල රජුන් යටතේ දැකුම් කද මගින් කළ ගෙවීම් පෘතුගීසීන් යටතේ භාණ්ඩ වලින් මෙන්ම මිලමුදල් වලින් ද ගෙවිය හැකිවිය¡ කල් යත්ම රජයේ බදු එකතු කිරීම ප්‍රසිද්ධ වෙන්දේසියේ විකිණීමේ රේන්ද ක්‍රමය ප්‍රචලිත වීමත් සමග එකවර රජයට ලැඛෙන ආදායම විශාල වශයෙන් අඩුවිය¡ රේන්ද ක්‍රමය කි්‍රයාත්මක කිරීම සඳහා බදු එකතුකරන නිලධාරීන් යොදවාගන්නට වූ අතර ආදායම් පාලන කටයුතු දේශීය දෙAශීය මුලෑදෑනීන් අතින් ගිලිහී ගියේය¡ පෙර කල රජුන් හා ප්‍රභූන් බාහැදැක කළ ගෙවීම් ක්‍රමය වෙනුවට නියෝජිතයෙකුට හා නියෝජිත ආයතනයකට බදු ගෙවීම් ක්‍රමයක් මෙම රේන්ද ක්‍රමය නිසා ආරම්භ විය¡ රේන්ද කරුවන් වශයෙන් පෘතුගීසීන් මෙන්ම ස්වදේශික නිලධාරීන් ද කි්‍රයා කරන්නට වූහ¡ අයබදු ගෙවීම පැහැර හරින්නන් කෙරෙහි දඩුවම් පැමිණවීමේ බලය ද කිසියම් ප්‍රමාණයක් මෙම රේන්ද කරුවන්ට පැවරී තිබිණ¡ රජයට අඩු මුදලක් ගෙවා බදු අයකිරීමේ අයිතිය ලබාගත් මෙම රේන්ද කරුවෝ රටවාසීන් පීඩනයට පත්කර විශාල ධනයක් උපයා ගැනිමට සමත් වූහ¡ එමගින් සමාජ ක්‍රමයේ බරපතල ව්‍යාකූලත්වයක් ඇතිවිය¡
පෘතුගීසි පාලනය ආරම්භ වනවිට ලංකාවේ පැවතියේ අර්ධ ස්වයංපෝෂිත ආර්ථීකයකි¡ එම අර්ධ ක්‍රමය යටතේ රාජ්‍ය ආදායමෙන් විශාල කොටසක් ලැබුණේ ඉඩම් බදුවලිනි¡ පෘතුගීසීන් උනන්දුවක් දැක්වූයේ යුරෝපීය හා ආසියාතික වෙළද පොළේ අලෙවි කළ හැකි නිශ්පාදන කෙරෙහිය¡

1597 දී පමණ කොට්ටේ රාජ්‍යයේ පාලකයන් වශයෙන් කටයුතු කිරීම ආරම්භ වීමත් සමග පෘතුගීසීහු ආර්ථීක වාසි ලබාගතහැකි කෘෂි නිෂ්පාදන කෙරෙහි දැඩි පාලනයක් ඇතිකර එකළ පැවති සම්ප්‍රදාය උපයෝගී කර ගනිමින් වියදමකින් තොර නිශ්පාදන ලබාගැනීමට උත්සාහ කළහ¡ ශි්‍ර ලංකාවේ වෙළද ද්‍රව්‍ය අතුරින් පළමු තැන හිමිවූයේ කුරුදු වලටය¡ කුරුදු වගාවක් වශයෙන් ව්‍යාප්තව නොතිබිණි¡ දැදුරුඔය අසබඩ සිට වලවේ ගඟ අසබඩ දක්වා නිරිතදිග තැනිතලා ප්‍රදේශය ද උඩරට කදුපාමුල් වල ද කුරුදු ස්වාභාවිකව වැඩිණ¡ ඒවා කපා තළා වියළා සකස් කිරීම කුරුදු තළන්නන්ගේ රාජකාරි සේවාවක් වශයෙන් සලකා වාර්ශිකව වැඩි නිෂ්පාදන ප්‍රමාණයක් ලබා ගැනීමට පෘතුගීසීහු පියවර ගත්හ¡ පෘතුගීසීන් ලංකාවට පැමිණෙන විට කුරුදු තැලීමේ නිරතව සිටියේ සලාගම කුලයේ අයය¡ සාම්ප්‍රධායිකව ඔවුන් භුක්තිවිදි ඉඩම් සඳහා ගෙවූ කුරුදු ප්‍රමාණය වැඩි කිරීමෙන් හා පවුලේ සෑම අයෙක්ම ඊට යොදවා ගැනීමෙන් ඔවුන් ලවා කුරුදු නිශ්පාදනය වැඩි කරවා ගැනීමට පෘතුගීසීහු උත්සාහ කළහ¡ 1615 සිට කුරුදු වෙළදාම රජයේ ඒකාධිකාරයක් කිරීමෙන් කුරුදු තලන්නන් වඩ වඩාත් පෘතුගීසි පාලනයේ ග්‍රහණයට හසුකරගත හැකිවිය¡ එහෙත් මෙය සාමයෙන් සිදු වූවක් නොවේ¡ මෙසේ තමන් මත අතිරේක නිෂ්පාදන බර පැටවීම ගැන කුරුදු තලන්නන් නිතර නිතර විරෝධතාවයන් දක්වා ඇත¡

පෘතුගීසීන්ගේ වෙළද ග්‍රහණයට හසු වූ තවත් වෙළද නිශ්පාදනයක් වූයේ පුවක්ය¡ කෝට්ටේ රාජධානියේ විශාල ප්‍රදේශයක ද උඩරට රාජධානියේ ද පුවක් වැඩිණ¡ ගෙවතු වගාවක් ලෙස වැවූ පුවක් වෙළදුන්ට විකිණීමෙන් ගැමියෝ ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතා ඉන් සපුරාගෙන ඇත ¡ පුවක් වලින් රජයට ආදායම ලැබුනේ ගබඩාගම් වලින් විශාල ප්‍රමානයක් පෞද්ගලික අයිතියට පත්වීම නිසා රජයට ලැබුනු පුවක් ප්‍රමාණය අඩුවිය¡ පුවක් වෙළදාමෙන් ලාභ ගැනීමට කි්‍රයාකළ පෘතුගීසීන් පුවක් අපනයනයේ තීරුබදු වැඩිකළහ¡ ඒ සමගම නිශ්චිත මිලකට නිශ්පාදකයාගෙන් ගෙන ලංකාවේදී හෝ ඉන්දියාවේදී වැඩි මිලකට විකිණීමෙන් ලාභ ලැබීය¡

පොල් වගාව ද මෙකල සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය විය¡ අපනයන තීරුබදු වලින් මෙන්ම පොල් ගස් සඳහා අයකල බද්දෙන් ද සැලකිය යුතු ආදායමක් ලැබිණ¡ මීට අමතරව ගම්මිරිස්, සාදික්කා, කරාබුනැටි හා කරදමුංගු වැනි කුළුබඩු නිෂ්පාදන වලින් ද සැලකිය යුතු ආදායමක් රැස්කරගත හැකි විය¡ සමස්ථයක් වශයෙන් සලකා බලන විට ක්‍රමවත් වගා ක්‍රමයක් පවත්වාගෙන යාමට පෘතුගීසි පාලනය රටවැසියන්ට මගපෙන්වීමක් නොකළ ද කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන වැඩි වැඩියෙන් මිලදී ගෙන විදේශ වෙළඳ පොළට ගෙනයාම සඳහා එකී බාණ්ඩ මිලදී ගැනීමේ දී කිසියම් මුදලක් ගොවීන් අතට පත්වීම නිසා මුදලට විකිණියහැකි දේ වගාකිරීම ගැන ඔවුන් තුළ උනනදුවක් ඇතිවිය¡ ඉඩම් බදු වශයෙන් එකතු කරන ලද්දේ කෘෂි නිෂ්පාදනය¡ බදු ගෙවීමෙන් පසු ඉතිරි වූ කොටස පෘතුගීසීන් මිලදීගත් හෙයින් කාසි භාවිතය ප්‍රචලිත වීමට හා වෙළඳාම ව්‍යාප්ත වීමට හේතු විය¡ මේ නිසා පෘතුගීසීන්ගේ වාණිජ හා ප්‍රතිපත්තිය මෙරට ආර්ථීකය යටත්විජිත ආර්ථීකයකට නැඹුරු කිරීමට සමත්වූවා සේ සිතිය හැකිය¡

කිතු දහම පැතිරවීමේ පෘතුගීසි ප්‍රතිපත්ති

පෘතුගීසීන් මෙරටට පැමිණි අවස්ථාවේදී ඔවුන් තුළ ආගම පැතිරවීමේ දැඩි අදහසක් පැවති බව නොපෙනේ¡ ලොරෙන්සෝද අල්මේදා සමග පැමිණි වින්සන්ට් නැමැති ප්‍රැන්සිස්කන් පූජකතුමාට ආගම පැතිරවීමට අවස්ථාවක් උදා නොවීය¡ කි්‍රව 1518 දී ඇල්බීරියා මෙරට බලකොටුවක් තැනු විට එහි නැවැත් වූ පෘතුගීසි බටයින්ගේ හා නිලධාරීන්ගේ ආගමික කටතයුතු සඳහා පූජක වරයෙක් නැවැත් වීය¡ පෘතුගීසීන් විදේශයන්ට යාමේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ කි්‍රස්තියානීන් හා කුළුබඩු සෙවීම සඳහා වුව ද එයින් කුළුබඩු සෙවීම හා වෙළදාම සඳහා වැඩි අවදානයක් යොමුකළ බව පෙනේ¡ 1521 දී දොන් මැනුවෙල් රජු මෙරට කිතු දහම පැතිරවීමටත්, වැළද ගන්නවුන්ට ඉතා හොදින් සැලකීමටත්, ගෙවල් සාදා දීමටත්, ආගම ප්‍රගුණ කරවීමටත්, ඔවුන්ගේ දුකසැප බැලීමටත්, කොළඹ කපිතාන් වරයාට දැන්වීය¡ කුරුදු වලින් ලැඛෙන ආදායමෙන් කොටසක් ඒ වෙනුවෙන් වෙන් කිරීමටත්, කිතු දහම වැළද ගන්නවුන්ගේ දේපළ රාජ සන්තක නොකරන ලෙස කෝට්ටේ රජුට දන්වා සිටීමටත් පෘතුගීසීන් තීරණය කළේය¡ ඒ අනුව පෘතුගීසීන් සිය ආගම පැතිරවීම උදෙසා උපක්‍රමයන් භාවිතා කරමින් ඒවා ජනයා අතර උපක්‍රමශීලී ලෙස සන්නිවේදනය කරමින් කටයුතු කර ඇතිබව පැහැදිලි විය¡

පෘතුගාලයේ මැනුවෙල් රජුගෙන් පසු රජ වූ තුන්වන දොන් ජාවෝ රජු අන්ධ භක්තිකයෙකු වූ බැවින් කිතු දහම මෙරට ව්‍යාප්ත කිරීම රජුගේ තෘප්තියට හේතුවන කරුණක් බව කි්‍රව1545 දී ඉන්දියාවේ පෘතුගීසි පාලකයාට දන්වා එවීය¡ කි්‍රව1524 දී පෘතුගීසීන්ගේ කොටුව කොළබින් ඉවත් කරන විට එක් කතෝලික පියතුමෙකු මෙරට සිට ඇත¡ භාෂාව හේතු කොටගෙන සන්නිවේදන දුර්වලතා පැවතිය ද ඔහු කැඩිච්ච සිංහලෙන් හෝ තෝල්කයන් ලවා හෝ කිතුදහම මෙරට ජනතාවට කියාදීමට පටන් ගෙන ඇත¡ කි්‍රව1500 දී ඉන්දියාවට පැමිණි ප්‍රැන්සිස්කන් වරුන් අටදෙනා අතරෙන් වින්ස්ටන් පූජකවරයා ද එක් අයෙකි¡ පෙෙඩ්‍රා අල්වාරෙස් කබ්රාල් සමග ඉන්දියාවට පැමිණියේය¡ දකුණු ඉන්දියාවට පැමිණි ප්‍රැන්සිස්කන් වරුන් ලංකාවට ඒමට අවස්ථාවක් බලමින් සිටියහ¡ ලංකාවේ කිතු දහම පැතිවීවීමේ කටයුතු ඇරඔුවේ ප්‍රැන්සිස්කන් වරුන් විසිනි¡ පෘතුගීසීන් කි්‍රව1524 දී බුවෙනකබාහු රජුත් සමග සබඳතා පිහිටුවා ගැනීමෙන් පසු හමුදාවට ආගමික සේවාව කළ පූජකවරුන් දෙදෙනෙක් මෙහි නැවැත්වීමට තීරණය කළහ¡ කි්‍රව1528 දී නුනො ප්‍රෙරේ ද අන්ද්‍රාදේ නම් වෙළඳ නියෝජිතයා කෝට්ටේ පදිංච් විය¡ ඔහු සමග පවුලෝ ද ඇස් බොඅවෙන්ටුරා (ඡ්මකද ාැ ි ඊද්ඩැබඑමර්) මෙහි පදිංචි විය¡ 1531 දී ජාවෝ වාස් මෙන්ටෙයිරෝ ද සෙතුවාල් (න‍්්ද ඩ්z ඵදබඑැසරද ාැ ීැඑමඩ්ක) මෙරට වාසය කොට 1563 දී මියගිය බව දැක්වේ¡ ඔහු මෙරට දේවස්ථාන ගනනාවක් ගොඩනැගූ අතර සංවිධානාත්මක අයුරින් දේව මෙහෙය පැවැත්වීමට කටයුතු කළ බව ඔහුගේ සොහොන් කොතේ දැක්වේ¡ කි්‍රව1543 දී පාදෝ ජාවෝ ද ව්ලාද කොව්ව්දෙ (ඡ්ාරු න‍ද්ද ාැ ඪසකක් ාැ ජදඩාැ) සමග ප්‍රැන්සිස්කන් පූජකවරු සය දෙනෙක් මෙරටට පැමිණියහ¡ බුවෙනකබාහු රජුගේ කැමැත්ත පරිදි මේ පූජකවරු කෝට්ටේ පදිංචි වූහ¡ මාස කිහිපයන් ගතවීමෙන් අනතුරුව මෙරට වැසියන් තුන් දහසක් කිතු දහමට හරවාගත් අතර දේවස්ථාන දොලහක් තැනූ බව දැක්වේ¡ මෙම ගණන් ඇතැම්විට අතිශයෝක්තියෙන් දක්වන ලද ඒවා වියහැකි බවට ඇතැම් විද්වතුන් මත පළකොට ඇත¡ ඒ කෙසේ උව ද සන්නිවේදන දුර්වලතා නේම නොයෙකුත් භාදා අතරේ වුව ද ආගම ව්‍යාප්ත කරවීම පිළිබඳ අභිප්‍රාය ජය ගැනීම ට ආරම්භයේදීම ඉතාමත් ඕනෑකමකින් හා උනන්දුවකින් කටයුතු කර ඇති බව පැහැදිලිවේ¡

මෙරට ජනතාව කිතු දහම වැළඳගැනීමට හේතු වූ කරුණු කිහිපයක් විය¡ කිතු දහමේ අර්ථවත් බව නිසාත් දෙවියෙකු හා සම්බන්ධව පැවති නිසාත් තවත් සමහරු කුලභේදයෙන් ඉවත්වීමට හැකි නිසාත් කිතු දහම වැළඳ ගැනීමට මාන බැලු බව පෙනේ¡ විශේෂයෙන් කරාව කුලයට අයක් දීවරයෝ බුදු දහමට වඩා කිතු දහම ඔවුන්ගේ රුකියාවට ඔබින බව සිතා කිතු දහම වැළඳ ගත්හ¡ තවත් සමහරු කිතු දහම වැළඳ ගැනීමෙන් ලාභ ප්‍රයෝජන තකා ඊට ඇතුලත් විය¡ කිතු දහම වැළඳ ගැනීමෙන් මෙරට පැවති වැඩවසම් ක්‍රමයෙන් හා සිංහල චාරිත්‍ර විදිවලින් ඉවත් වීමට හැකි වීම තවත් හේතුවක් විය¡

බුවෙනකබාහු රජු මේ රටේ ජනතාව කිතු දහම වැළඳ ගැනීම පිළිබඳ එතරම් කැමැත්තක් නොදැක් වූයේ ඔවුන් රජුට අපක්ෂපාතී වී බදු ගෙවීම පවා අතපසු කරන බැව්න් බව පෙනේ¡ එසේම පෘතුගීසීන්ගේත් කිතු දහම වැළඳගත් අයගේත් හැසිරීම ඉතාමත් අසතුටුදායක වූ බව දැක් වේ¡ කි්‍රව1548 දී ලංකාවේ සහ ඉන්දියාවේ කිතු දහම දියුණු කිරීමට නම් පෘතුගීසි පාලක වරුන් මීට වඩා උනන්දු වියයුතු බව ප්‍රැන්සිස් ෂේවියර් පෘතුගාලයේ රජුට දැන්වීය¡ ධර්මපාල රජු කි්‍රස්තියානිය වැළඳ ගැනීමෙන් පසු රජුට පක්ෂපාතී නොවීමට බොහෝ රට වැසියන් උත්සාහ කළ බව පෙනේ¡ රජු මේ ගැන වැඩි උනන්දුවක් නොදක්වා පිළිම හා දාගැබ් විනාශ කිරීමට පටන් ගත් බව දැක්වේ¡ දහසයවන සියවසේ මැද භාගය වනවිට මෙරට බටහිර වෙරළබඩ කරාව ජන කොටස් 70,000 ක් පමණ කිතු සමයට හරවාගත් බව දැක්වේ¡ කි්‍රව1544 දී වැලරිගෝ ද මිරැන්ඩා නම් ඩොමිනිකස් පූජකවරයා කොළබට පැමිණියේය¡ එම වසරේදීම මාර්කොස්ද ගිල්හෙන්ෙඩ නම් පූජකවරයෙක් ද තවත් කිහිප දෙනෙක් ද මෙරටට පැමිණියෙන් කි්‍රව1558 දී මායාදුන්නේ රජුගෙන් කෝට්ටේ ආරක්ෂා කරගත් නිසා කෝට්ටේ කි්‍රස්තියානි පෙරහැරක් පැවැත්වීය¡ මීට ඔගස්ටිනියන්වරු හා ඩොමිනිකන් වරු සහබාගී වූහ¡ කි්‍රව1552 දී කෝට්ටේ ට පැමිණි ජෙසුයිට් පියතුමා වූ එබදනුවෙල් ද මොරායස් මෙරටට පැමිණියේ ධර්මපාල රජු කිතු දහමට දහමට හැරවීමට පෘතුගාල රජුගෙන් උපදෙස් ලබාගෙනය¡ එහෙත් ධර්මපාලගේ මාමා වූ තම්මිට බණ්ඩාර එය කළ හැක්කේ මායාදුන්නේගේ ප්‍රහාරයෙන් රට බේරාගැනීමෙන් අනතුරුව බව කියා සිටියේය¡ මොහු කෝට්ටේ සහ කොළබ පව් සමාකිරීමේ පාප් වහන්සේගේ ප්‍රකාශයක් ද (ඡ්ච්ක ඡකැබ්රහ ෂබාමකටැබජැ ) රැගෙන ආවේය¡ 16 වන සියවස ආරම්භ වනතුරු කිතු දහම පැතිරවීමේ ව්‍යාපාරයේ මූලිකව කටයුතු කළේ ප්‍රැන්සිස්කන්වරුය¡ කොළඹින් උතුරට හා දකුණට මුහුදුබඩ වෙරළේ පානදුර, මග්ගොන, බේරුවල, ගාල්ල, වැලිගම යන තැන්හි දේවස්ථාන ගොඩනගා තිබිණි¡ කි්‍රව1565 න් පසු පෘතුගීසීන් කෝට්ටෙන් කොළඹට සිය අගනුවර මාරු වීමෙන් පසු ප්‍රැන්සිස්කන්වරුන්ගේ සේවය කොළබට සීමා විය¡ කි්‍රව1550 ස් ගණන් වලදී කොළබ ශාන්ත අන්තෝනිිිිි අධ්‍යාපන ආයතනය පිහිටුවා තිබුණි¡ ඉන්පසු ශාන්ත ජෝන්ස් අනත්දරු නිවාසය මෝදර පිහිටුවිය¡ ඉන්පසු රාජසිංහ රජුගේ අභාවයෙන් පසු නැවත කෝට්ටේ රාජ්‍ය මධ්‍යස්ථානය බවට පත්වීමෙන් අනතුරුව රාජ්‍ය විශාලවීම නිසා ප්‍රැන්සිස්කන් වරුන්ට පමණක් ආගම් ව්‍යාප්තිය කළ නොහැකි බව පෙනී ගියේය¡

කි්‍රව1560 දී පමණ ජෙසුයිට්වරු මෙරටට පැමිණියහ¡ මුලින් කෝට්ටේ ප්‍රැන්සිස්කන්වරු පමණක් ආගම පැතිරවුව ද ජෙසුයිට්වරු ද ඊට සම්බන්්්්්්්ධකර ගැනීමට පටන්ගති¡ කොඩිස්ස බිෂොප් හා අසවේදො ආණ්ඩුකාර වරයා දිවයිනේ උතුරු කොටස ජෙසුයිට්වරුන්ටත් දකුණ ප්‍රැන්සිස්වරුන්ටත් දුනි¡ මේ අනුව ජෙසුයිට්වරුන්ට හත්කෝරළය, කල්පිටිය, මන්නාරම හා යාපනය අත්වූ අතර ප්‍රැන්සිස්කන්වරුන්ට දකුණු කොටස් අයත් විය¡ එහෙත් ආගම පැතිරවීමේ අරගලය ඛෙහෙවින් තීව්‍ර වූයේ කි්‍රව1609 දී ඩොමිනිකන්වරු සහ ඔගස්ටයින්වරුන්ගේ පැමිණීමත් සමගය¡ කොළඹ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානය කරගෙන මේ මිෂනාරි හතරටම පළාත් ඛෙදිය යුතු විය¡ මේ අනුව හතර කෝරළයේ ඔගස්ටියන්වරුන්ටත්, සබරගමුව ඩොමීනියන්වරුන්ටත්, මාතර දිසාව ප්‍රැන්සිස්කන්වරුන්ටත් සත් කෝරළේ ජෙසුයිට්වරුන්ටත් දුන් බව පෙනේ¡ මේ වාර්තා වලට අනුව ප්‍රැන්සිස්කන්වරුන්ට මාතර දිසාවේ ගම් පනහක් පමණ ප්‍රදේශ ද, ජෙසුයිට්වරුන්ට හත්කෝරළේ ගම් විසිහයක් පමණ ප්‍රදේශ ද, ඩොමීනියන්වරුන්ට සබරගමුවේ හා බුලත්ගම ගම් දහඅටක් පමණ ද, ඔගස්ටයින් වරුන්ට හතර කෝරළේ ද පැවරී තිබුණි¡ නමුත් මේ ක්‍රමය අනුව කි්‍රයාත්මක නොවීය¡ ප්‍රැන්සිස්කන්වරු මැණික්කඩවර හා සබරගමුවේ දේවස්ථාන තැනීය¡ කි්‍රව1630 වනවිට 71074 දෙනෙක් ප්‍රැන්සිස්කන්වරු භෞතිස්ම කර තිබූ බව ක්වේරෝස් පවසයි¡ ඔවුන්ට යාපනයේ දේවස්ථානයක් හා කන්‍යාරාමයක් තිබූ බව දක්වයි¡ ජෙසුයිට්වරුන්ට හත්කෝරයේ සාර්ථකව කටයුතු කළහ¡ ඔවුන්ට අසවේදෝ කල්පිටියේත්, මොරටුවේ හා කොහිලවත්තේ ඉඩම් ලබාදුණි¡ ඔවුන්ට මාදම්පේ හලාවත ප්‍රදේශයේ දේවස්ථාන ගණනාවක් ද, දේවස්ථාන පහක් මන්නාරමේ ද දේවස්ථාන දහයක් යාපනයේ දතිබිණි¡ කි්‍රව1627 වන විට ජෙසුයිට්වරුන්ට මන්දිර දහයක් ද කිතු දහම වැළඳගත් අය 40812ක් ද විය¡ ඩොමිනිකන් වරුන්ට සබරගමුවේ දේවගැති පෙදෙස් දොළසක් ද සතර කෝරළේ හා සත් කෝරළේ තවත් කිහිපයක් ද ශාන්ත සෙබස්තියන්හ එකක් ද තිබිණි¡ ගාල්ලේ මනිදිරයක් ද යාපනයේ කන්‍යාරාමයක් ද විය¡ ඔගස්ටයින්වරුන්ට කොළබ දේවස්ථානයක් ද යාපනයේ එකක් ද තිබිණි¡ ඔවුන් අලූත්ගම, ඛෙන්තොට, රඹුක්කන සහ හතරකෝරළේ කටයුතු කරගෙන ගියහ¡ ක්වේරෝස් පවසන අන්දමට කි්‍රව1621 දී කතෝලික ජනතාව 70,000 පමණ විය¡ ප්‍රැන්සිස්කන්වරුන් පරරාජශේඛරම් රජුගේ බිසෝවරුන් දෙදෙනා ද කතෝලික ආගමට හරවාගති¡ කි්‍රව1630 දී කෝට්ටේ රාජ්‍ය තුළ කතෝලික පිරිස 80,000 ක් ද දේවස්ථාන අසූ දෙකක් ද වූ බව පෙනේ¡

ධර්මපාල රජු කිතු දහම වැළඳ ගැනීමෙන් පසු ආගමික වශයෙන් රාජ්‍ය අනුග්‍රහයක් ඇති වූ බව ඇතමෙක් පවසති¡ සියලූම බෞද්ධ විහාරස්ථාන වලට අයත් ඉඩකඩම් හා දේපල කතෝලික දහමට භාර කළ බව දැක්වේ¡ එහෙත් බෞද්ධයින්ගෙන් විරෝධතා එල්ල වූ බැවින් විහාර දේපල කතෝලික දේවස්ථාන වලට භුක්ති විදීමට නොහැකි විය¡ නැවත වරක් රාජසිංහගේ මරණින් පසු යලිත් බෞද්ධ දේපල ගැනීමට උනන්දු විය¡ අසවේදොගේ ආණ්ඩු කාලයේ යලිත් බෞද්ධ විහාර ආදායම් ලබාගැනීමට ඉඩ දුනි¡ ප්‍රැන්සිසිකන්වරු ක්‍රමයෙන් සිංහල හාදෙමළ භාෂා ප්‍රගුණ කරගත්හ¡ සිංහලෙක් හා දෙමළෙන් පොත් රචනාවී නොමැතිවීම විශාල අඩුපාඩුවක් විය¡ ජෙසුයිට්වරුන් ප්‍රැන්සිස්කන්වරුට වඩා කාර්යක්ෂමව කිතු දහම පැතිරවූ බව පෙනේ¡ ජෙසුයිට්වරු පුද්ගලික වශයෙන් පමනක් නොව සාමූහික වශයෙන් ආගම පැතිරවීමට කි්‍රයා කළහ¡ ක්වේරෝස් පවසන අන්දමට කි්‍රව1545 දී කිතුදහම හා බුදු දහම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධ වාදයක් බුවෙනකබාහු රජු ඉදිරියේ පැවැත්වීය¡ මිෂනාරීන්ගේ ප්‍රධාන අවධානය යොමු වූයේ රදළ පවුල් කිතුදහමට හැරවීමටය¡ ඒ නිසා ජාවොද විලා ද කොන්දෙ බුවනෙකබාහු රජු කි්‍රස්තියානි කරවීමට කිහිප විටක්ම උත්සහ ගත්තේය¡ ජාවෝ ද කැස්ට්‍රො පාලකයා ද මේ ගැන තදින් උනන්දු විය¡ කි්‍රව1551 දී නොරොඤ්ඤා විසුරේවරයා ද ලංකාවට පැමිණ රජුට මේ ගැන තදින් කියා සිටියේය¡ එහෙත් බුවනෙකබාහු රජු සිය ආගම වෙනස් නොකළේය¡ ධර්මපාල කුමරා ආගම වෙනස් කළේ ප්‍රැන්සිස්කන්වරුන් ඔහුගේ ගුරුවරුන් වූ බැවිනි¡ කෙසේ හෝ රාජකීයයන් බොහෝ දෙනෙක් කිතු දහමට හැරවීමට ප්‍රැන්සිස්කන්වරු සමත් වූහ¡ මහනුවර වික්‍රමබාහු රජු දේශපාලන අවශ්‍යතාවයන් නිසා කිතු දහම වැළද ගත්හ¡ ඔහුගේ දේවිය හා දියණිය ආගම වැළඳගෙන දෝන මරියා හා දෝන මගරිදා යන නම් ගත්හ¡ කරලියැදිදේ බණ්ඩාරගේ බෑනා වන යමසිංහත් දියණිය වන කුසුමාසන දේවියත් කිතු දහම වැළඳ ගත්හ¡ රාජසිංහ රජුගේ සොයුරු විජයපාල ද කතෝලිකයෙක් විය¡ මායාදුන්නේගේ පුත් තිබිරියෙල කුමාරයාද කතෝලික දහම වැළඳ ගති¡ බොහෝ දෙනෙක් මෙසේ කිතු දහම වැළඳ ගත්තේ දේශපාලන හා ආරක්ෂන හේතූන් මතය¡ මායාදුන්නේට බයෙන් මහනුවර වික්‍රමබාහු රජු ද යුධ උපකාර ඉල්ලමින් බුවනෙකබාහු රජු ද කිතුසමය වැළඳගැනීම මීට නිදසුනක් වේ¡

මිෂනාරීවරුන් අධිරාජ්‍යවාදීන්ගේ ඒජන්තවරුන්යයි ඇතමෙක් පෙන්වාදී තිබේ¡ මෙහි එක්තරා සත්‍යක් ද තිබේ¡ රටවල් යටත් කරගැනීම සිදුවූවාට පසුව කිතු දහම එරට පැතිරවීමේ කටයුතු ආරම්භ වේ¡ අසවේදොගේ කාලයේ දී (කි්‍රව1603) ජෙසුයිට්වරු මහනුවර කිතුදහම පැතිරවීමට එය යටත්කරගන්නා තෙක් බලාසිටි බව දැක්වේ¡

පෘතුගීසීන් ආගම පැතිරවීමේදී බලය යෙදූ බව අනික් චෝදනාව වේ¡ පෘතුගීසි හෝ ලන්දේසි ලේඛකයන් මේ පිළිබඳ නිහඩය¡ එහෙත් බි්‍රතාන්‍ය යුගයේ ලේඛකයන් වූ කොඩිනර්, රොබට් පර්සිබල් හා මලලසේකර වැනි අය පෘතුගීසීන්ට චෝදනා කර තිබේ¡ බලෙන් ආගම පැතිරවූ බවට සාදක නැතැයි එමර්සන් ටෙනන්ට් කියයි¡ ගෝවේ කවුුන්සලයෙන් ද කිසිවෙක් බලෙන් කිතුසමයට හරවා නොගතයුතු බව දක්වා ඇත¡ එසේ හරවා ගැනීමෙන් ඔවුන් නියම කිතු බැතිමතුන් නොවන බව පෙන්වාදී තිබේ¡ කොයිබ්රා පියතුමා කි්‍රව1546 දී ඇන්දො ද සූසාන් සමග නුවර ආක්‍රමණය කොට ඉන් පැරදී ඉන් ලත් අත්දැකීම් පෘතුගාලයේ රජුට ලිවීමේදී ආක්‍රමණය පරාජයට පත් වූයේ බුවනෙකබාහු රජුගේ කතෝලික විරෝධී කි්‍රයා පටිපාටිය නිසා බව පෙන්වයි¡ ද කැස්ත්‍රො ආණ්ඩුකාර වරයා ද පෘතුගාලයේ රජුට දැන්වූයේ බුවනෙකබාහු රජු කිතුදහමට හැරවීමට තවදුරටත් බලපෑම් ඇති නොකළයුතු බවයි¡ එහෙත් ධර්මපාල රජතුමාට පන්සල් දේපල පල්ලියට දීම සඳහා ජාවෝ ද විලාද කොන්දෙ පියතුමා ඛෙහෙවින් බලපෑම් ඇති කළේය¡

ටි්‍රන්ඩේඩ් පවසා ඇති අන්දමට අන්දමට ධර්මපාල රජු කි්‍රස්තියානි වීමෙන් පසු පන්සල් පල්ලි වලට ගෙන ඒවායේ පුදසුන් හා පිළිම ඉවත් කළේය¡ දෙව්න්දර කැළණිය හා මුන්නේශ්වරම විනාශ විය¡ රාජසංහ රජුගේ අභාවයෙන් පසු විශාල පරිමානයෙන් පන්සල් විනාශ කළේය¡ මහාචාර්ය බොක්සර් පෘතුගීසි මිෂනාරි කටයුතු ගැන මෙසේ පවසයි¡ පෘතුගීසිහු කඩුවේ බලයෙන් කිතුදහම පැතිරවිමට කටයුතු නොකලහ¡ එහෙත් ඔවුන් එය වර්ධනය කිරීමට පෙළඹුනේ බලහත්කාර කම් හා හිතුවක්කාර නීති රීති පැනවීමෙනි¡ ඔවුන් බෞද්ධයින්ට හින්දූන්ට හා මුස්ලිම් වරුන්ට ආගම ඇදහීමට තිබූ ඉඩකඩ ඇහිරීය¡ ලංකාවේ පානදුර, කළුතර, මග්ගොන, බේරුවල, ගාල්ල හා වැලිගම විසූ ජනතාවට මෙබදු හිරිහැර අත්විය¡ වීදිය බණ්ඩාරගේ යුගයේදී මේ ප්‍රදේශයන්හි දේවස්ථාන ගිනිතබා කතෝලික බැතිමතුන්ට හිරිහැර කළ නමුත් ඉන්පසු එය වර්ධනය නොවීය¡ බටහිර වෙරළේ විශේෂයෙන් විසූ ධීවර ජනතාව ඇතැම්විට කුල පිඩනයෙන් මිදීමටත් මුහුදින් පැමිණි අයගේ කියමන් නිසා කිතුදහම වැළඳගත් බව පෙනේ¡ කිතුදහම පදනම් කරගත් සාරධර්මය වූයේ සුභසාදනය හා අනුග්‍රහය යන සංකල්ප දෙකය¡ කි්‍රව1545 දී බුවනෙකබාහු රජු කිතුදහමට හරවා ගැනීමට උත්සාහ කරද්දී බාර්බුඩෝ නැමති දූතයා කියා සිටියේ ඉන් මෙලොව පරලොව දෙකෙහිම යහපතක් වන බවය¡ පෘතුගාල රජුගේත් පල්ලියේත් ප්‍රතිපත්තිය වූයේ කිතුදහම වැළඳ ගන්නවුන්ට බව්තිස්ම වීමේදී ඇදුම් පැළදුම් දීමටත් වැළඳ ගැනීමෙන් පසු වසර පහලොවක් යනතුරු බදුවලින් මුදාහැරිමටත් ඔවුන් උසස් තනතුරුවලට පත් කිරීමටත්ය¡ මරාල බද්දෙන් නිදහස් කළේය¡ අපරාධකරුවන්ට පවා නීතිය ලිහිල් කළේය¡ ජෙසුයිට් පූජක එම්මානුවෙල් ද කොස්තා පවසන අන්දමට අනුග්‍රහය හා වරප්‍රසාද විවෘතව කිතුදහම වැළඳගන්නවුන්ට ප්‍රදානය කළේය¡ මේ අනුව ඉතාමත් උපක්‍රමශීලී ලෙස මිනිසුන් කිතුදහම වැළදගන්නා තැනට පොළබවා ඇති ආකාරයත් ආර්ථීක, සාමාජයික කරුණු කාරනා ඔස්සේ ආගමික සන්නිවේදනය ද සිදු කරන්නට ඔවුන් ඥානාන්විතව ඇති බව පැහැදිලි වේ¡

පෘතුගීසීන්ගේ එක් අරමුනක් වූයේ කිතුදහම වැළඳගන්නවුන්ට ඔවුන්ගේ දරුවන්ගෙන් කිතුදහමට ලැඛෙන සේවය පිළිබඳවයි¡ කිතුදහම පැතිරවීමත් සමගම අධ්‍යාපනය ද කරගෙන ගියබව පෙනේ¡ මුලදී කැඩිච්ච සංහලෙන් හෝ පෘතුගීසි භාෂාවෙන් ඉතා අමාරුවෙන් ආගම පැතිරවීමේ කටයුතු කරගෙන ගියද පසුව පූජකවරුන් ලවා ජනගහණය කෙරෙහි සිය අවධානය යොමු කළ බවට සාධක ඇත¡ ඉන්පසු ළමයින්ට පාසල් ඇරඹීම ආරම්භ කළේය¡ කෝට්ටේ රාජ්‍යයේ ජෙසුයිට්වරුන් විසින් කොපමණ පාසල් ආරම්භ කරන ලද්දේද යන්න කිවනොහැකිය¡ ඔවුහු යාපනයේ දේවගැති පැරීෂි අරඹා ඒවායේ පාසල් ද විවෘත කළහ¡ පහතරට ප්‍රදේශයේ ද දෙAවගැති කොටස් පාසල් ආරම්භ කොට විවෘත කරන්නට ඇත¡ 1550 ගණන් වලදී බුවෙනකබාහු රජුගේ කාලයේදි දෙවුන්දර පල්ලියක් ප්‍රැන්සිස්කනවරු ඉදිකළහ¡ මෙය මුලින් පාසලක් බව පෙන්වා පසුව පල්ලියක් බවට පෙරලීය¡ මේ ගැන කිපුන ප්‍රදේශවාසීන් එය ගිනිබත්කළ බව දැක්වේ¡ ඇතැම්විට බෞද්්ධ භික්ෂුන් මේගැන ජනතාව ඇවිස්සූ බව පෙනේ¡ ධර්මපාල රජු කිතුදහම වැළඳ ගැනීමෙන් පසු ප්‍රැන්සිසිකන්වරු බෞද්ධ විහාරයක් පල්ලියක් බවට පත්කළේය¡ මීට ශාන්ත අන්තෝනි යන නම භාවිතා කළේය¡ ප්‍රැස්සිස්කන්වරු මෝදර ශාන්ත ජෝන් නමින් පල්ලියක් තනා එහි අනාථ නිවාසයක් ද ආරම්භ කළේය¡ ජෙසුයිට්වරුන්ගේ කටයුතු පිළිබඳ තොරතුරු රාශියක් ඉදිරිපත්කළ හැකිය¡ ජෙසුයිට්වරු පළමුව පාසල් ආරම්භ කළහ¡ මේ අයුරින් ජෙසුයිට්වරු හා ප්‍රැන්සිස්කන්වරු පාසල් ආරම්භ කළහ¡ උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා පාසල් ආරම්භකොට ඒවායේ ඉගැන්වීම් පෘතුගීසි බසින් ඉදිරිපත් කළේය¡ එහි අධිපති වූයේ කොවින් කොලීජියේ දේවධර්ම ආචාර්යවරයා වූ ජෙරෝ රෙඛෙලෝ පියතුමාය¡ මේ අනුව ආගමික සන්නිවේදනය සඳහාත් අනෙකුත් පරිපාලන කටයුතු සඳහාත් පැවති බාධකය වූ භාෂාව ඇතුලූ අධ්‍යාපනික සාධකයන්ට විසදුම් ලෙස අධ්‍යාපනය කෙරෙහි අවධානය යොමුකොට ඇත¡ එමෙන්ම අධ්‍යාපනය යන සාධකය හේතුවෙන් විශේෂ වරප්‍රසාධ වූ අතර අධ්‍යාපනය ලැබීමටනම් කිතු දහම වැළදගානීම අනිවාර්ය විය¡ ඒ අනුව මෙම සාධකයන් මගින් ද කිතුදහම ව්‍යාප්තිය උපක්‍රමශීලී ලෙස සිදුකර ඇතිබව පැහැදිලි කරුණකි¡

කිතු දහමට අයත් ආගමික සංස්කෘතිය මෙරට ආගමික සංස්කෘතීන් හා මුසු කරමින් වර්ණවත් ආකාරයෙන් ආගමික සංස්කෘතිය සන්නිවෙදනය කරන්නට ඔවුන් යොමුවී ඇත¡ එමෙන්ම එA ඔස්සේ ජනයා අතර කිතුදහම ප්‍රචලිත කිරීමටත් ජනයාට සමීප කිරීමටත් උත්සාහගෙන ඇත¡ ඒ සඳහා කතෝලික පෙරහැර හා උත්සව ආදිය ශී්‍ර ලංකා සංස්කෘතියට ඇතුලත් කළේය¡ බටහිර ආගමික සංස්කෘතිය, නැටුම්, ගැයුම් ආදිය ද ක්‍රමයෙන් ඉදිරිපත් කළේය¡ කන්‍යාමරිය තුමිය වෙනුවෙන් පවත්වන පෙබරවාරි දෙවැනි දින උත්සවය ඉතා ඉහලින් පැවැත්විණ¡ සිංහලෙන් හා දෙමළෙන් කන්තාරු කිරීමට පුරුදු කළේය¡ සිංහල හා දෙමළ බසින් පොත් රචනා කරන්නට විය¡ මාතර විසූ ඇන්ටෝනියෝ පියෙකෙෂාවෝ ඉතා හොදින් සිංහල ඉගනගෙන සිංහලෙන් පොත්පත් හා ගීත රචනා කළේය¡ මිගෙල් ද ඇස් ඩොවෙන්තුරා හා මැනුවෙල් ද ඇස් මාතායෙස් සිංහල ඉගැන්වීමේ පන්ති පවත්වා සංවිධානය කළ බව පෙනේ¡ කි්‍රව1620 ගණන් වලදී ලාංකිකයෙකු වූ එම්මෑනුවෙල් ද කොස්තා පියතුමා සිංහල භාෂාවගැන ලතින් බසින් පොතන් රචනා කළේය¡ කි්‍රව1645 දී පියරේ බර්ගින් පෘතුගීසි සිංහල ගැන පොතක් ද ලියා ඇත¡ඒ අනුව මෙම සියලූ කරුණු කාරණා අනුව පෘතුගීසීන් අනෙකුත් යුරෝපීය ජාතීන් තරමටම ආගමික ව්‍යාප්තිය උදෙසා දැඩි ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කොට නැති බව පෙනීගිය ද ඔවුන් ඉතාමත් උපක්‍රමශීලී ලෙස ආගමික සන්නිවේදනය ආර්ථීක සාමාජීය යන සෑම අංශයක් ඔස්සේම සිදුකරන්නට සමත්ව ඇතිබව පැහැදිළිවේ¡

පෘතුගීසි බලකොටු තුළ සන්නිවේදන භාවිතය

පෘතුගීසීන් බලකොටු නිර්මාණයේදී ප්‍රධාන වශයෙන් පහතරට මුහුදු බඩ කලාප ස`දහා වැඩි බර තැබීමක් සිදු කළේය. මක් නිසාද යත් පරංගි හමුදාවේ ප්‍රධාන යුධ ශක්තිය වූයේ නාවික යුධ ශක්තියයි. එසේම උඩරට සහ රට අභ්‍යන්රයෙහි පාලකයින් වෙනත් විදේශකියින් සම`ග සිදුකරන සන්නිවේදනය අඩපන කිරීම පෘතුගීසීන් මුහුදුබඩ ආශි්‍රත බලකොටු පිහිටවීමේ ප්‍රධාන අරමුණ විය. කොළඹ ගාල්ල මඩකලපුව ආදී ප්‍රදේශවල ඔවුන් එම බලකොටු පිහට වනු ලැබුයේ ඒ වන විට මුහුදු මාර්ගයෙන් රට අභ්‍යන්තරයට වැදගත් වූ ආර්ථීක සහ යුධමය මරමස්ථානයන් වූ බැවිනි. ගොඩබිම් මාර්ගයන් ස්වදේශිකයන් විසින් අසුරා තැබුවද නාවික මාර්ගයෙන් මෙම බලකොටු අතර අභ්‍යන්තර සබ`දතාවය ඔවුන් විසින් පවත්වාගෙන යනු ලැබීය. එසේම පෘතුගීසින් වෙළද අධිකාරයක් පවත්වාගෙන යාම ස`දහා මෙම බලකොටු ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිත කළ බවට කදිම නිදසුනක් වුනයේ ලන්දේසීන් විසින් ප්‍රථමයෙන් මුහුදු බඩ බලකොටු අත්පත් කර ගැනීමට යෙදු උත්සහයයි. තමන් විසින් ගොඩබට සෑම රාජ්‍යකම පාහේ බලකොටු ඉදිකරම්න් බලය තහවරු කර ගැනිම තුළ තම ස්ථීරත්වය ගොඩනගා ගැනිම පෘතුගීසින් යෙදු එක්තරා උපක්‍රමයක් විය. පෘතුගීසින්ගේ පෙරදිග ආණ්ඩුකාරවරයාවු ඇපොන්සෝද ඇල්බියුකර්ගේ අදහස වුයේ ශක්තිමත් බලකොටුවක් තනා පෙරදිග පෘතුගීසි මුලස්ථානයක් ඇතිකරගත යුතුබවයි. 1509දි ඉනදියාවේ බටහර වෙරලේ ගෝවේ ප්‍රදේශය අලල්ාගෙන පෘතගීසීහූ තම ප්‍රධාන බලකොටුව පිහිටුවා ගත්හ. එහි සිටිමින් මොසෑම්බික්, ඕමාන්, මස්කට්, මලක්කා, ලංකාව, වැනි ප්‍රදේශ අල්ලාගෙන ආණ්ඩුකාරවරු පත්කළහ.

1518 දී ලෝපෝ සෝආරේස්ද අල්බර්ගේරියා විශාල නැවු හමුදාවක් සමග කොළඹට ගොඩ බැස කුඩා බලකොටවුක් ආරම්භ කලහ. එය (සැන්ටා බාබරා ලෙස නම්කර තිබිනි) මෙම පළමු බලකොටුව ත්‍රිකොණාකාරවු අතර මැද කුළුණකින් යුක්ත විය. මෙම කොටුව මගින් ඉන්දියානු සාගර වෙළද මාර්ගය පාලනය කිරිම ඔවුන්ගේ අරමුණ විය. කොළඹ නැව්තොට අල්ලාගැනිමෙන් කුරුදු, ගම්මිරිස් ආදි කුළුබඩු වර්ග මෙන්ම මුතු මැණික්ද ඔවුනට පහසුවෙන් ලබාගත හැකිවීම ඔවුනගේ වෙළ`දාමෙහි කැපීපෙනෙන ලක්ෂණය විය. කෝට්ටේ රජු සමග ස්ථීර ගිවිසුමකින් පසුව ඉන්දියන් සාගරයේ බලය හා ආධිපත්‍ය තහවුරු කරගැනිමට පෘතගුසීන් විසන් කොළඹ කොටවු ඉදකිරන ලදී. සිංහලයෝ මෙම කොටවු වැටලූ නසා 1529 දී පෘතුගීසීහූ එය කඩා දැමූහ. මෙම බළකොටුව පෘතුගීසීන්ට වඩාත් වැදගත් වූයේ යුධමය සන්නිවේදන කටයුත්තකට වඩා වෙළ`දාමෙහි සන්නිවේදන කේන්ද්‍රස්ථානයක් වූ බැවිනි’. 1588 දී 1වන රාජසිංහ රජු කොළඹ කොටුව ආක්‍රමණය කළත් එය ව්‍යර්ත වූයේ 1581 දී කොටුව වඩා ශක්තිමත් බැමි 12 පෘතුගීසීන් විසින් ඉදිකර තිබූ බැවිනි. එබැවින් මෙම බළකොටුවෙහි වැදගත්කම ගම්‍ය වේ.

ස්වදේශික පාලකයන් විසින් පෘතුගීසීන්හට කීප විටක්ම ප්‍රබල අභියොග්යන් සිදු කළ අතර එම අභියෝග කොළඹ බලකොටුව දක්වා සීමා වූයේ පරංගීන් නාවික මාර්ගයෙන් අනෙකුත් බලකොටු සම`ග සබ`දතාවය පැවැත් වූ බැවිනි. එසේම උපායමාර්ගික වශයෙන් මෙම බලකොටු සහ පෙරදිග වෙළ`ද සමාගම අතර සබ`දතාවයන් පැවැත්වීමට ඇති හැකියාවත් මෙම බලකොටු ඉදිකිරීමට හේතුකාරක විය. තවද රට අභ්‍යන්තරයෙහි වූ සෙසු කුඩා බලකොටු ස`දහා සැපයුම් ලබාදෙන ප්‍රධාන මුලස්ථානයන්ද වූයේ මෙම මුහුදුබඩ බලකොටුවීම විශේෂත්වයකි. එබැවින් සන්නිවේදනමය වශයෙන් වඩාත් වැදගත් කාර්යයක් එම මුහුදුබඩ බලකොටු සතු විය.

අට්ටාපිටිය මල්වාන කඩුවෙල හංවැල්ල යන බලකොටු වෙත ස්වදේශිකයන්ගේ ප්‍රහාර එල්ලවීමේදී පලාගිය සියලූ පෘතුගීසි හේවායන්ගේ ආරක්ෂක නවාතැන වූයේද කොළඹ කොටුවයි. එබැවින් පරිපාලනමය සහ යුධමය වශයෙන් අනෙකුත් බලකොටු සම`ග සන්නිවේදනය පවත්වාගෙන වනු ලැබූ සන්නිවේදන කේන්ද්‍රස්ථානයන් වූයේ කොළඹ බලකොටුවයි.

පෘතුගීසි යුධ සෙනවි දොන් ජෙරනිමෝද අසවේදු මල්වානේ බලකොටුවක් සාදා රට අභ්‍යන්තරයේ පාලනය ගෙනගිය බව ස`දහන් වේ. පෘතුගීසි මෙන්ම සිංහල හේවායන් මෙහි වූයෙන් කොළඹ කොටුවෙන් පසු බල සහිත ස්ථානය වූයේ මල්වාන බලකොටුවයි. සෙසු බලකොටු තුළ පෘතුගීසි හේවායින් සීමිත පිරිසක් රැදී සිටි අතර ඔවුන් සම`ග ප්‍රධාන සන්නිවේදන සම්බන්ධතාව පවත්වගෙන යනු ලැබූවේ මල්වාන බලකොටුවයි. මෙහිදී කොළඹ කොටුවේ බල අධිකාරිත්වයට වඩා සෙසු බලකොටු මල්වානේ බල අධිකාරිත්වය යටතේ තිබූ බව පැහැදිළි වේ.

පෘතුගීසීන් විසින් මුහුදුබඩ කලාපයේ පිහිටවූ බොහෝ බලකොටු ඇතැමි විටෙක ගබඩාවක ස්වරූපය ගනු ලැබීය. ඔවුන්ගේ ආයුධ සහ භාණ්ඩ ගබඩා වශයෙන් එකී බලකොටු පවත්වාගෙන ගිය බව පැහැදිළි වේ. නමුදු රට අභ්‍යන්තරයේ ඉදිකළ බලකොටු යුදමය අවශ්‍යතාවය වෙන්වෙුන් ඉදිකළ බව එහි සැලසුම් සහ දැනට ඉතිරිව ඇති නටඹුන් සාක්ෂි දරණු ලබයි. 1598 දී මැණිකඩවර ඉදිකළ බලකොටුව කදු පන්තියකට මැදිව සහ සෑම කපොල්ලක් ස`දහාම මුර කපොලු සාදා තිබූ බවත් ආරක්ෂිත ප්‍රාකාරය ගඩොලින් ඉදිර තිබූ බවත් එයට නිදසුන් ලෙස දැක්විය හැකි වේ. මීට අමතරව මෙම බලකොටුව සන්නිවේදනමය වශයෙන් පෘතුගීසීන්ට වඩා වැදගත් ස්ථානයක් විය. මීට හේතුව වූයේ මෙම බලකොටුව කන්ද උඩරට රාජධානියට සමීපතම ස්ථානය වීමත් එම`ගින් උඩරට රාජධානීයේ නිරන්තර වෙනස් වීමත් සහ ඔවුන්ගේ යුධ සැලසුම් පිළිබ`ද වඩා යහපත් තොරතුරු ලබා ගැනීමේ හැකියාවත් එහිදී පැවති බැවිනි.

පරිපාලන කටයුතු සහ අවිආයුධ ගබඩාකර තැබීම ප්‍රමාණයෙන් විශාල බොහෝ බලකොටු තුළ ලක්ෂණයක් විය. ගොඩබිම් සීමාවේ බලකොටු වලට වඩා මුහදුු බඩ බලකොටු තුළ විශේෂත්වයක් වූයේ එම බලකොටු වෙත පිවිසෙන දොරටු ගොඩබිම් දෙසට නොව මුහුද දෙසට මුහුණ ලා පැවතීමයි. ඉන් ගම්‍ය වන කරුණක් වනුයේ ඔවුනට ගොඩ බිම් සීවාවේ ආරක්ෂාවට වඩා මුහදුු සීමාවේ ආරක්ෂාව ඔවුන් විසින් තහවුරු කරගෙන සිටි බැවිනි.

අරංදොර බලකොටුව, අරිප්පු බලකොටුව, මඩකලපුව බලකොටුව, කොළඹ කොටුව, ෙඩල්ෆ් බලකොටුව, ත්‍රිකුණාමලය බලකොටුව, හැමන්හිල් බලකොටුව, ගාල්ල බලකොටුව, හල්දුම්මුල්ල බලකොටුවහංවැල්ල බලකොටුව යාපනය බලකොටුව කළුතර බලකොටුව කයිට්ස් බලකොටුව මල්වාන බලකොටුව, මන්නාරම බලකොටුව, මාතර බලකොටුව, මැර්‍ණක්කඩවර බලකොටුව, මීගමුව බලකොටුව පූනරින් බලකොටුව, රතන්පුර පෘතුගීසී බලකොටුව, රුවන්වැල්ල බලකොටුව ආදී බලකොටු අතරින් බොහොමයක් බලකොටු ඉදිකර ඇත්තේ භූමියෙන් උස්වූ ස්ථානයක වීම විශේෂ වේ. එයට හේතුව වූයේ ඈතින් පැමිණෙන සතුරු සේනා නිරීක්ෂණය කිරීමත් බලකොටු සහ පණිවුඩ දූතයින් අතර සම්බන්ධතාවය විධමත් කිරීමේ අරමුණින් බව වටහාගත හැකි වේ.

මුහුදු ආශ්‍රිත බලකොටුවක් වූ කල්පිටිය බළකොටුව ආදී ස්ථානයන්ගේ පැවති තවත් විශේෂත්වයක් වූයේ බළකොටුව අභ්‍යන්තරයෙන් මුහුද දෙසටත් ගොඩබිම් දෙසටත් කිලෝ මීටරයක් පමණ දිගින් යුතු උමන් මාර්ග පිහිටා තිබීමයි. මුහුදු දෙසට වූ උමන් මාර්ගය හදිසි ගොඩබිම් ආක්‍රමණයකදී මුහුදු මාර්ගයෙන් පලා යාමටත් උපයෝගී වූ අතර ගොඩබිම් උමන් මාර්ගය වූයේ ගොඩබිමි පිහිටි පල්ලියටත් වීම විශේෂත්වයකි. මෙමගි්න් බළකොටුව අභ්‍යන්තරයෙහි වූ සෙබලූන්ගේ ආගමික වතාවත් ස`දහා විවෘත වූ ගොඩබිම් මාර්ගය යොදා නොගෙන රහසින් එම කටයුතු ඉටුකිරීමට ඔවුනට අවස්ථාව ලබා දී තිබුණි. එයට හේතුව වූයේ ගොඩබිම් මාර්ගයෙන් සෙබලුන් පල්ලිය වෙත යාමෙන් සතුරා වෙත බලකොටු තුළ සිටින සෙබලූන්ගේ ප්‍රමාණය ඔවුනට සන්නිවේදනය වන බැවිනි. මේ අනුව යුදමය සන්නිවේදන භාවිතයන් නිරින්තරයෙන් ඔවුන් සතු වූ බව පැහැ`දිළි වේ.

බළකොටු අභ්‍යන්තරය තුළ කාලය ඇ`ගවීම සහ මුර සංචාර ස`දහා හෝරාවන් දැක්වීම වෙනුවෙන් සීනු නා`ද කළ අතර සතුරු ආක්‍රමණයකදී සෙබලූන් බැරැක්ක තුළින් කැ`දවීම සිදුකරනු ලැබුවේද මෙම සීනු නාද කිරීමෙනි. මීට අමතරව ගොඩබිමෙහි වෙසෙන සෙබලූන් ස`දහා හදිසි අවස්ථාවන් දැනුම් දෙනු ලැබුයේ අහසට වෙඩි තැබීම හෝ බළකොටු තුළ වූ ආයුධ කි්‍රයාත්මක කරවීමෙනි. මීට අමතරව මෙම බළකොටු ම`ගින් මුහුදු ආශි්‍රත මුතු කැණීම්වල නියුතු පිරිසි ස`දහා සේවා මුරයන් වෙත යාමටත් මුතු කැණීම් සේවා මුරයේ අවසානයත් දක්වනු ලැබූවේද මෙවැනි සන්නිවේදන මාර්ගයකින් වීම විශේෂවේ.
මෙම බලකොටු නිර්මාණයේදී පෘතුගීසීන් ස්වදේශීය ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් මෙන්ම තමන්ට පක්ෂපාතීව සටන් කරන දේශීය හේවායීන් තම බලකොටු තුළත් ඊට ආසන්නයේ පදිංචි කරවීමටත් කටයුතු කිරීම තුළ ඔවුන් එම පිරිසගේ පිටුපෑම නවතාලීය. එසේම එම පිරිස් ස`දහා කිතුනු දහම පැතිරවීමට සිංහල සහ පෘතුගීසි භාෂාව හැසිරවූ තෝල්කයන් උපයෝගී කර ගත් බව ස`දහන් වේ. සන්නිවේදනමය වශයෙන් භාෂාව ඔවුනට බාධාවක් වුවද මෙම කටයුතු අතරතතුර ආගමික වශයෙන් ඔවුන් නතු කර ගැනීම පාලනමය වශයෙන් රට අභ්‍යන්තරය වෙත පිවිසීමට කදිව උපක්‍රමයක් වශයෙන් පෘතුගීසීන් විසින් සලකණු ලැබීය. මෙය බලකොටු තුළ භාවිත වූ ආගමික සන්නිවේදනය් ස්වරූපයක් විය.

ආශී්‍රත ග්‍රන්ථ
අල්විස්, ප්‍රේමචන්ද්‍ර. (2010). ලංකාව සහ සිංහලයෝ (පරි.). කොළඹ10 ආරිය ප්‍රකාශකයෝ.
ආරියවංශ, වේරහැරහිමි. (1991). සීතාවක පුර යුගය. කොළඹ සංස්කෘතික කටයුතු හා ප්‍රවෘත්ති අමාත්‍යංශය.
ආරියවංශ, නිමල්. (2008). කෝට්ටේ යුගය. මුල්ලේරියාව ලස්සන පොත් ප්‍රකාශකයෝ.
අතුකෝරල, ස්ටීවන්. (2012). පෘතුගීසීන්ගෙන් උඩරට රැකදුන් පහතරට සිංහලයෝ. කතෘ ප්‍රකාශන.
ඒකනායක,ඇකිරියගල. (2008).පෘතුගීසීහූ ලක්දිවට ගොඩබසිති. කොළඹ10 ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ.
ගමගේ,ගුණසේන. (2005).රට වැනසූ පෘතුගීසිකාරයෝ. කොළඹ10 දයාවංශ ජයකොඩි සහ සමාගම.
පෙරේරා එස්¡ ජී.¡ (1960). ලංකා ඉතිහාසය , සීමාසහිත එක්සත් ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර සමාගම, කොළඹ¡
පෙරේරා, ගැස්ටන්. ( —- ). කන්ද උඩරටින් නැගුණු පෘතුගීසි විරෝධය. කොළඹ විජිතයාපා.
පොන්නප්පෙරුම,රෝහණ. (1969). පරංගි යුගයේ හෙළදිව, සුප්‍රා මුද්‍රණ ශිල්පියෝ, පේරාදෙණිය.
සංජීව, කේ. ඒ. (2006). පෘතුගීසි යුගය. කොළඹ 10 ගොඩගේ ප්‍රකාශකයෝ.
සෝමතිලක,මහින්ද. (2009).පෘතුගීසි පාලන සමය සහ ගන්නනෝරුව සටන.කොළඹ 10 ගොඩගේ ප්‍රකාශකයෝ.
රණවක,.ලොකුලියන,.සේනානායක. (1959).ශ්‍රී ලංකාවේ අපරදිග පාලන යුගය. කොළඹ ගුණසේන සහ සමාගම.
වනසිංහ, යසපාල. (2006).රොබට් පර්සිවල් දුටු ශී්‍ර ලංකාව(පරි.). කොළඹ10 ගොඩගේ ප්‍රකාශකයෝ.
හේවාවසම්, අභය. (2008). ලංකාව පෘතුගීසි යුගය (පෝල් ඊ පීරිස්, පරි.).කොළඹ සූරිය ප්‍රකාශන.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Categories

%d bloggers like this: